Evaluation of the Administrative Action Plan for the Fiscal Year 2024, Samut Sakhon Provincial Public Health Office

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

            การวิจัยในครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงประเมินผล (Evaluation Research) เพื่อศึกษาถึงการประเมินผลการจัดทำแผนปฏิบัติราชการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 ของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสาคร ความสอดคล้องกับแผนปฏิบัติราชการระดับกระทรวง โดยเน้นการวิเคราะห์ความมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลของแผน ผู้วิจัยได้ดำเนินการรวบรวมข้อมูลศึกษา และวิเคราะห์จากเอกสาร  ที่เกี่ยวข้อง (Content analysis) โดยการกำหนดรายละเอียดต่างๆ เกี่ยวกับวิธีดำเนินการวิจัย ประกอบด้วยประชากรและกลุ่มตัวอย่าง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ขั้นตอนการดำเนินการวิจัย การเก็บรวบรวมข้อมูลและการวิเคราะห์ข้อมูล ประชากรและกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ แผนปฏิบัติราชการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสาคร และเอกสารอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ แผนยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี ด้านสาธารณสุข, แผนปฏิบัติราชการ กระทรวงสาธารณสุข ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 และแผนปฏิบัติราชการ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 เครื่องมือที่ใช้รวบรวมข้อมูล เป็นแบบประเมินผลแผนปฏิบัติราชการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสาคร โดยใช้กรอบแนวคิด CIPP Model เป็นกรอบการประเมิน 4 ด้าน ได้แก่ การประเมินด้านบริบท การประเมินด้านปัจจัยนำเข้า การประเมินด้านกระบวนการ การประเมินด้านผลผลิต

            ผลการวิจัยพบว่า 1) การประเมินด้านบริบท (Context Evaluation) พบว่า มีความสอดคล้องในการกำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าประสงค์ เป้าหมาย แผนยุทธศาสตร์ 4 ด้าน ของกระทรวงสาธารณสุข ปัญหาสาธารณสุขในจังหวัดสมุทรสาคร และในการวิเคราะห์สถานการณ์โรคและภัยสุขภาพ พบว่าปัจจัยที่สำคัญส่งผลกระทบต่อสุขภาพ ได้แก่ สังคมผู้สูงอายุ ปัญหาสิ่งแวดล้อมเพิ่มสูงขึ้น สถานะสุขภาพของประชากรในจังหวัดสมุทรสาครมีแนวโน้มสุขภาพดีขึ้นทั้งเพศชายและเพศหญิงที่มีอายุคาดเฉลี่ยภาพรวมเท่ากับ 79.30 ปี โดยรวมแล้วสามารถตอบสนองต่อปัญหาด้านสุขภาพของประชาชนในพื้นที่ อย่างไรก็ตาม ยังพบความท้าทายด้านความเข้าใจและการนำแผนไปปฏิบัติที่แตกต่างกันระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 2) การประเมินด้านปัจจัยนำเข้า (Input Evaluation) ด้านบุคลากร มีบุคลากรเข้าร่วมโดยการจัดตั้งเป็นคณะกรรมการอำนวยการ และคณะดำเนินการ พบว่า คณะกรรมการส่วนใหญ่เป็นตำแหน่งนักวิชาการสาธารณสุขมากที่สุด คิดเป็น 51.14 เ
มื่อแบ่งเป็นรายประเด็นยุทธศาสตร์บุคลากรในการจัดทำแผนประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 1 มากที่สุด คิดเป็น 29.55 ด้านงบประมาณ พบว่า เงินเพื่อรายได้ฯ ได้จัดสรรในการจัดทำแผนงาน/โครงการมากที่สุด รองลงมาเป็นเงินงบประมาณพัฒนาจังหวัด และงบเงินบำรุง 3) การประเมินด้านกระบวนการ (Process Evaluation) ในแต่ละขั้นตอน ประกอบด้วย ขั้นตอนการวางแผน ขั้นตอนการดำเนินงาน ขั้นตอนการตรวจสอบและติดตามการดำเนินงาน และ ขั้นตอนการปรับแผน ในส่วนขั้นตอนการวางแผน พบว่าเป็นไปตามกรอบระยะเวลาที่กำหนด ขั้นตอนการดำเนินงาน มีการดำเนินการจัดทำแผนตามที่ได้มีการประชุมทบทวนแผน จากการจัดทำแผนเพื่อพิจารณาอนุมัติ ด้านงบประมาณ พบว่า ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 2 มีการใช้งบประมาณดำเนินงานมากที่สุด เป็นเงิน 10,901,750 บาท รองลงมา คือ ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 1 เป็นเงิน 10,835,359 บาท ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 4 จำนวน 4,151,770 บาท ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 3 จำนวน 2,913,720 บาท และประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 5 จำนวน 130,280 บาท รวมงบประมาณที่ใช้ดำเนินการโครงการ เป็นเงิน 30,197,759 บาท ขั้นตอนการตรวจสอบ หลังจากได้มีการอนุมัติแผนปฏิบัติราชการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 ผ่านที่ประชุมคณะกรรมการประสานงานระดับจังหวัด (คปสจ.) แล้ว พบว่า มีการขอปรับแผนปฏิบัติการเพิ่มงบประมาณ จำนวน 23 แผน จาก 95
แผน คิดเป็นร้อยละ 24.21 และขอลดงบประมาณ จำนวน 18 แผน คิดเป็นร้อยละ 18.95 มีการอนุมัติเพิ่มแผน หลังจากพิจารณาอนุมัติแล้ว จำนวน 56 แผน รวมเป็น 151 แผน เป็นเงินบำรุง 30 แผน รองลงมาคืองบประมาณ จำนวน 9 แผน ส่งผลให้มีงบประมาณในการจัดทำแผน/โครงการเพิ่มจากงบประมาณเดิม จำนวน 9,061,038 บาท แต่เนื่องจากมีการบูรณาการร่วมกับโครงการอื่นได้บางโครงการไม่ได้รับงบจัดสรรรายจ่ายประจำปี 2567 บางโครงการจัดไม่ทันตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ และมีการจัดซ้ำซ้อนกับหน่วยงานอื่น จึงมีการขออนุมัติยกเลิกแผน หลังจากที่ได้มีการอนุมัติแล้ว แบ่งเป็นประเด็น พบว่า ประเด็นยุทธ์ศาสตร์ที่ 1 มีการเพิ่มงบประมาณมากที่สุด จำนวน 15,778,303 บาท รองลงมาประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 2 จำนวน 11,899,788 บาท ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 4 จำนวน 4,037,140 บาท ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 3 จำนวน 3,163,520 บาทและประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 5 จำนวน 341,280 บาท รวมทั้งสิ้นจำนวน 35,220,031 บาท ในการติดตามการดำเนินงาน หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีการขออนุมัติปรับแผน พบว่า มีการปรับแผน จำนวน 51 แผน ปรับแผนทั้งหมด 57 ครั้ง เหตุผลในการปรับแผนมากที่สุดคือการขอปรับระยะเวลาในการดำเนินงาน รองลงมา คือ ปรับลดงบประมาณ และขอยกเลิกแผนปฏิบัติการ โดยภาพรวมพบว่า ปัญหาด้านการบูรณาการข้อมูลระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเป็นสิ่งสำคัญเพื่อลดความซ้ำซ้อนในการจัดทำแผนงาน/โครงการ และเป็นการบริหารจัดการระยะเวลาให้เป็นไปตามเป้าหมายที่กำหนดไว้จะทำให้สามารถดำเนินงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ และ 4) การประเมินด้านผลผลิต (Product Evaluation) จากการดำเนินงานแผนปฏิบัติราชการ ประจำงบประมาณ พ.ศ. 2567 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสาคร เมื่อพิจารณา 2 ด้าน คือ 1 จากการเบิกจ่ายรายประเด็นยุทธศาสตร์ จากการศึกพบว่า ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 1 ได้รับงบประมาณในการดำเนินงานมากที่สุด รองลงมา คือ การบริการการรักษาตาม การพัฒนาคุณภาพบริการ (Service plan) ให้มีคุณภาพมาตรฐาน และการบริหารด้วยธรรมาภิบาล มีการใช้จ่ายงบประมาณ จำนวน 27,333,465 บาท โดยการใช้จ่ายสอดคล้องกับการจัดสรรงบประมาณ และมีเงินคงเหลือ จากการดำเนินงาน จำนวน 7,886,566 บาท และ 2 จากผลการดำเนินงานตามตัวชี้วัดพบว่า ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 1 มีตัวชี้วัดผ่านเกณฑ์ จำนวน 14 ตัว และไม่ผ่าน 1 ตัว รองลงมา ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 2 มีตัวชี้วัดผ่านเกณฑ์ 18 ตัว ไม่ผ่านเกณฑ์ 9 ตัว โดยภาพรวม พบว่า มีตัวชี้วัดทั้งหมด 59 ตัว ผ่านเกณฑ์ ทั้งหมด 40 ตัว ไม่ผ่าน 12 ตัว คิดเป็นร้อยละ 67.79                               

            ข้อเสนอแนะจาการวิจัย คือ 1. ต้องมีการวิเคราะห์สถานการณ์ตามปัญหาสุขภาพของบริบทพื้นที่และหาแนวทางในการแก้ไขปัญหานั้นซึ่งปัญหา PM. 2.5 ยาเสพติด และการจราจรและการคมนาคม
เป็นปัญหาสำคัญของจังหวัดสมุทรสาคร เพื่อวิเคราะห์ประเด็นปัญหาในการจัดลำดับปัญหา 2. ควรได้รับความร่วมมือจากหลายภาคส่วน และเสนอแนะผู้บริหารให้เพิ่มวิชาชีพที่สำคัญรวมถึงเพิ่มเติมบุคลากรจากองค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรสาครและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในสังกัดเข้าร่วมในการจัดทำแผน 3. เสนอแนะให้แต่ละกลุ่มงาน และสำนักงานสาธารณสุขอำเภอเมืองสมุทรสาคร และโรงพยาบาล
ทำการของบสนับสนุนจากองค์กรอื่น 4. ให้มีการวางแผนในการจัดทำแผนปฏิบัติการและปฏิบัติตาม Timeline อย่างเคร่งครัด 5. ให้มีการจัดประชุมฟื้นฟูแนวทางการจัดทำแผนงาน/โครงการ ในสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสาครและหน่วยงานในสังกัดอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง/ปี 6. ประชุมขับเคลื่อนการดำเนินงานเพื่อให้ผ่านตัวชี้วัดด้วยคณะกรรมการพัฒนาระบบบริการสุขภาพระดับจังหวัด (Service plan) เดือนละ 1 ครั้ง พร้อมทั้งนำเสนอปัญหาอุปสรรคต่อคณะกรรมการประสานงานสาธารณสุขระดับจังหวัดสมุทรสาคร (คปสจ.) ทุกเดือน

คำสำคัญ : แผนปฏิบัติราชการ, การประเมินผล, CIPP Model