ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนระหว่างการรักษาวัณโรค โรงพยาบาลเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

            วัณโรคยังคงเป็นปัญหาสุขภาพสำคัญที่ส่งผลต่ออัตราป่วยและเสียชีวิตในประเทศไทย โดยภาวะแทรกซ้อนจากยาต้านวัณโรคอาจทำให้ผลการรักษาไม่พึงประสงค์ และเพิ่ม
ความเสี่ยงต่อการหยุดยาและการดื้อยา การศึกษาปัจจัยเสี่ยงของการเกิดภาวะแทรกซ้อนจึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะในบริบทโรงพยาบาลชุมชนที่มีข้อจำกัดด้านทรัพยากร การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาลักษณะทั่วไป อัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อน และปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะแทรกซ้อนระหว่างการรักษาวัณโรคในโรงพยาบาลเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม

            วิธีการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง รวบรวมข้อมูลผู้ป่วยวัณโรคที่รักษาในช่วงวันที่ 1 ตุลาคม 2564 – 30 กันยายน 2567 จำนวน 289 ราย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Chi-square วิเคราะห์ถดถอยโลจิสติก (Binary Logistic Regression)  โดยกำหนดนัยสำคัญทางสถิติที่ p < 0.05 และรายงานผลเป็น Adjusted OR และ 95%CI

            ผลการศึกษา พบว่า ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (64.01%) อายุเฉลี่ย 53.60 ± 14.80 ปี พบภาวะแทรกซ้อนระหว่างการรักษา จำนวน 92 ราย (31.83%) โดยอาการที่พบมากที่สุด ได้แก่ ตับอักเสบ ผื่นผิวหนัง และปวดข้อ ปัจจัยที่เป็นตัวทำนายอิสระของการเกิดภาวะแทรกซ้อน ได้แก่ อายุ ≥ 60 ปี (AOR = 2.80; 95%CI = 1.60–4.90; p < 0.001), เพศหญิง
(AOR = 2.10; 95%CI = 1.25–3.50; p = 0.005), การมีโรคร่วม ≥ 1 โรค (AOR = 1.95; p = 0.006), โรคตับ (AOR = 3.10; p = 0.040) และ BMI ต่ำ < 18.5 kg/m² (AOR = 1.85; p = 0.020)

            สรุปผล ปัจจัยพื้นฐานของผู้ป่วยโดยเฉพาะผู้สูงอายุ เพศหญิง ภาวะทุพโภชนาการ และโรคตับเป็นปัจจัยสำคัญต่อความเสี่ยงในการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการรักษาวัณโรค ผลการศึกษานี้สนับสนุนให้มีการประเมินความเสี่ยงและติดตามผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงสูงอย่างใกล้ชิดตั้งแต่เริ่มรักษา เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความปลอดภัยในการดูแล

คำสำคัญ : วัณโรค, อาการไม่พึงประสงค์จากยา, ปัจจัยเสี่ยง, การรักษาวัณโรค, โรงพยาบาลชุมชน