Administrative case on the operation of public health consumer protection in the case of bribery

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

            พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 กำหนดให้มีการแสดงฉลากอาหารให้เป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด หากมีผลิตหรือขายอาหารที่แสดงฉลากไม่ถูกต้องจะมีความผิดตามกฎหมาย โดยที่ระเบียบสำนักงาน
คณะกรรมการอาหารและยา ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการจ่ายเงินสินบน เงินรางวัล และค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน พ.ศ. 2548 กำหนดให้ประชาชนที่ซึ่งนำเบาะแสหรือเค้าเงื่อนแห่งการกระทำความผิดมาแจ้งแก่ทางราชการจนทางราชการสามารถลงโทษผู้กระทำความผิด มีสิทธิได้รับเงินสินบนจากเงินที่ผู้กระทำผิดชำระค่าปรับตามกฎหมาย ปัจจุบันจึงมีบุคคลได้แจ้งหรือร้องเรียนให้สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ดำเนินการตรวจประเด็นปัญหาที่นำคดีมาสู่ศาลปกครอง คือ กรณีเจ้าหน้าที่ตรวจสอบแล้วไม่พบความผิด แต่ผู้ฟ้องคดีเห็นว่าการที่เจ้าหน้าที่ตรวจสอบแล้วไม่พบความผิดเป็นเหตุให้ผู้ฟ้องคดีไม่ได้รับเงิน จึงยื่นฟ้องคดีต่อศาลปกครอง

            ผลการศึกษา : คดีที่ขึ้นสู่การพิจารณาของศาลปกครองสูงสุด จำนวน 111 คดี เป็นการอุทธรณ์
คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลปกครองชั้นต้นที่ไม่รับคำฟ้องไว้พิจารณา ศาลปกครองสูงสุดมีคำสั่งไม่รับฟ้องคดี จำนวน 83 คดี ยกคำสั่ง ของศาลปกครองชั้นต้น โดยให้ศาลปกครองชั้นต้นจัดทำความเห็นเกี่ยวกับเขตอำนาจศาลส่งไปยังศาลยุติธรรม ตามมาตรา 10 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการวินิจฉัยชี้ขาดอำนาจหน้าที่ระหว่างศาล พ.ศ. 2542 จำนวน 18 คดี และคดีที่ศาลปกครองสูงสุดกลับคำพิพากษาของศาลปกครองชั้นต้นที่ไม่รับคำฟ้องไว้พิจารณาเป็นรับฟ้องไว้พิจารณา จำนวน 10 คดี โดยแบ่งเป็นประเภทคดี คือ

                ประเภทคดีที่ศาลปกครองสูงสุดมีคำสั่งรับไว้พิจารณาตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครอง   และวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542

1. คดีพิพาทเกี่ยวกับการที่หน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐละเลยต่อหน้าที่ตามที่ กฎหมายกำหนดให้ต้องปฏิบัติ หรือปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าวล่าช้าเกินสมควร ตามมาตรา 9 วรรคหนึ่ง (2) ตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542
2. คดีที่มีคำขอให้ผู้ถูกฟ้องคดีร่วมกันหรือแทนกันชดใช้เงินสินบนรางวัลให้ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสามร่วมกันหรือแทนกันชดใช้จ่ายเงินสินบนนำจับ รายผลิตภัณฑ์ แก่ผู้ฟ้องคดีในส่วนที่ขาด ให้ครบถ้วนถูกต้อง
   ตามระเบียบ โดยไม่หักค่าธรรมเนียมการโอนเงินให้ผู้ถูกฟ้องคดีร่วมกันหรือแทนกันชดใช้ค่าเสียหายแก่ผู้ฟ้องคดี หากกรณีไม่อาจเรียกให้ผู้กระทำผิดชำระค่าปรับด้วยเหตุขาดอายุความ ให้ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งร่วมกันหรือแทนกันชดใช้ค่าฤชาธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายแทนผู้ฟ้องคดี คำขอลักษณะนี้ศาลเห็นว่าเป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับการกระทำละเมิดหรือความรับผิดอย่างอื่นของหน่วยงานทางปกครอง หรือเจ้าหน้าที่ของรัฐอันเกิดจากการใช้อำนาจ
   ตามกฎหมาย ตามมาตรา 9 วรรคหนึ่ง (3) แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542

            บทสรุป

1. กรณีผู้ร้องเรียนขอให้ตรวจสอบผลิตภัณฑ์และเมื่อหน่วยงานตรวจสอบแล้วไม่พบความผิด
   จึงไม่ดำเนินการเปรียบเทียบปรับ แต่ผู้ร้องเรียนยืนยันว่ามีการกระทำผิดและฟ้องคดีต่อศาลปกครอง ซึ่งถือว่าเป็นข้อพิพาททางการดำเนินกระบวนการยุติธรรมทางอาญา ซึ่งอยู่ในเขตอำนาจศาลยุติธรรมหน่วยงานฯ ต้องยกเป็นข้อต่อสู้ในคำให้การว่าคดีนี้อยู่ในเขตอำนาจศาลยุติธรรม
2. เมื่อสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาหรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ตรวจสอบแล้วเห็นว่าเป็นความผิดและดำเนินการเปรียบเทียบปรับแต่ผู้ร้องเรียนโต้แย้งว่ามีการปรับไม่ถูกต้องหรือไม่เห็นด้วย กับอัตราการรับหรือกรณีอื่นใดที่ไม่ใช่โต้แย้งเรื่องดุลยพินิจในการตรวจสอบว่าผิดหรือไม่ผิดคดีลักษณะนี้จะถือว่าเป็นการดำเนินการทางปกครองหรือดำเนินกิจการทางปกครองซึ่งอยู่ในเขตอำนาจศาลปกครอง
3. กรณีที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาหรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ดำเนินการตรวจสอบเรื่องดังกล่าวชักช้าซึ่งกรณีจะอยู่ในเขตอำนาจศาลปกครองซึ่งเมื่อสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดหรือสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ได้รับหนังสือสอบถามจากผู้ร้องเรียน มีหน้าที่ต้องตอบคำถามเพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายที่สำคัญคือพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการบริหารบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546 หากไม่ตอบหรือ
   ไม่แจ้งให้ผู้ร้องเรียนทราบผู้ร้องเรียนก็มีสิทธิที่จะนำข้อบกพร่องนี้ไปฟ้องต่อศาลปกครอง
4. กรณีที่ผู้ร้องเรียนหรือประชาชนทั่วไปสอบถามผลการตรวจสอบและมีการขอข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการตรวจสอบ ซึ่งเอกสารลักษณะนี้เป็นข้อมูลข่าวสารของทางราชการตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 หน่วยงานของรัฐมีหน้าที่ต้องให้ข้อมูลกับผู้ขอ และหากมีการโต้แย้งเกี่ยวกับการขอข้อมูลเอกสารนี้ผู้ขอหรือผู้ร้องเรียนอาจโต้แย้งและนำไปร้องต่อคณะกรรมการวินิจฉัยข้อมูลข่าวสารและหากคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารมีคำวินิจฉัยเป็นอย่างไรหน่วยงานของราชการคือสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด มีหน้าที่ต้องปฏิบัติไปตามนั้น
5. ในกรณีที่ผู้ร้องเรียนกรณีสินบนนำจับโต้แย้งผลการตรวจสอบและเห็นว่าการกระทำของเจ้าหน้าที่ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาหรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ที่ไม่เปรียบเทียบกับทำให้เขาเสียหายเขาอาจนำคดีไปฟ้องต่อศาลยุติธรรมซึ่งคดีลักษณะนี้เป็นคดีแพ่งในการต่อสู้คดีสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด อาจมีคำขอให้พนักงานอัยการเข้ามาเป็นผู้แก้ต่าง หรือต่อสู้คดีแทนสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด
6. กรณีหากมีฟ้องคดีต่อศาลยุติธรรมให้เจ้าหน้าที่ต้องรับผิดฐานกระทำละเมิดต่อผู้ร้องเรียน
   หากเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานดังกล่าวได้กระทำตามอำนาจหน้าที่แล้วโดยไม่ปรากฎว่ากระทำด้วยจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง แม้ว่าอาจจะมีความประมาทเลินเล่อแต่พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 กำหนดให้เจ้าหน้าที่รับผิดเฉพาะกรณีปรากฏว่าได้กระทำด้วยจงใจหรือประมามเลินเล่ออย่างร้ายแรง และให้ฟ้องได้เฉพาะหน่วยงานของรัฐ ห้ามฟ้องเจ้าหน้าที่ ดังนั้นหากเจ้าหน้าที่ของสำนักงานคณะกรรรมการอาหารและยาหรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดทำการตรวจสอบเรื่องร้องเรียนฯด้วยความสุจริตและเป็นไปตามระเบียบขั้นตอนตามที่กฎหมายกำหนดก็ไม่อาจที่จะถูกฟ้องให้รับผิดในเรื่องนี้ได้เลย