Development of a Monitoring and Assessment System for Psychiatric Patients with Co-occurring Substance Use at Risk of Social Violence

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบการติดตามประเมินอาการผู้ป่วยจิตเวชร่วมกับการใช้สารเสพติดที่เสี่ยงต่อการก่อเหตุรุนแรงทางสังคม ในบริบทของโรงพยาบาลกันทรวิชัย ครอบคลุมพื้นที่รับผิดชอบใน 10 ตำบลของอำเภอกันทรวิชัย การดำเนินการวิจัยเป็นการปรับปรุงระบบงานเดิมที่มีปัญหา ผ่านการมีส่วนร่วมของทีมสหวิชาชีพ จำนวน 20 คน และคณะกรรมการดำเนินงาน จำนวน 64 คน โดยยึดแนวทางขององค์การอนามัยโลก “6 เสาหลักของระบบสุขภาพ” (6 Building Blocks of A Health System) เป็นกรอบในการพัฒนาและขับเคลื่อนกระบวนการดำเนินงาน ระยะเวลาดำเนินการตั้งแต่เดือนมกราคม
พ.ศ. 2565 ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2566 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ การแจกแจงความถี่และร้อยละ ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)      

ผลการวิจัย พบว่า มีการพัฒนาและจัดทำแนวเวชปฏิบัติ (CPG) สำหรับการประเมินอาการของผู้ป่วยจิตเวชร่วมกับการใช้สารเสพติด พร้อมทั้งจัดสร้างช่องทางการส่งต่อข้อมูล การติดตามผล และประเมินอาการอย่างเป็นระบบ ภายหลังการเข้าร่วมโครงการ ผู้ป่วยที่ถูกประเมินอยู่ในกลุ่ม “สีแดง” (ความรุนแรงสูง) ลดลง ร้อยละ 42.86 กลุ่ม “สีเหลือง” (ความรุนแรงปานกลาง) ลดลง ร้อยละ 22.72 ในขณะที่กลุ่ม “สีเขียว” (ความรุนแรงน้อย) เพิ่มขึ้น ร้อยละ 15.68 และที่สำคัญ พบผู้ป่วย จำนวน 6 ราย ได้รับการประเมินให้อยู่ในกลุ่ม “สีขาว”
(ไม่พบพฤติกรรมเสี่ยง) จากที่ก่อนหน้านี้ไม่มีผู้ป่วยในกลุ่มนี้           

รูปแบบการพัฒนาที่ดำเนินการส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบในการติดตามประเมินอาการผู้ป่วยจิตเวชร่วมกับการใช้สารเสพติด โดยช่วยให้การวางแผนการรักษาเป็นไปอย่างเหมาะสม รวดเร็ว และมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ทั้งนี้ เกิดจากความร่วมมือของภาคีเครือข่ายที่เชื่อมโยงการบริหารจัดการผ่านกรอบแนวคิด 6 เสาหลักของระบบสุขภาพ ได้แก่ ระบบบริการสุขภาพ (Service Delivery) บุคลากรด้านสุขภาพ (Health Workforce) ระบบข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพ (Health Information Systems) การเข้าถึงยาและเทคโนโลยี (Access to Essential Medicines) การจัดหาเงินทุน (Health Financing) และธรรมาภิบาลด้านสุขภาพ (Leadership/Governance)

ในการดำเนินงานยังพบอุปสรรคสำคัญ ได้แก่ การปล่อยให้ญาติผู้ป่วยเป็นผู้ดูแลเพียงลำพัง ซึ่งอาจขาดความรู้และทักษะที่เหมาะสม ประกอบกับปัญหาการแพร่ระบาดของยาเสพติดในพื้นที่ที่มีความรุนแรง ส่งผลให้ผู้ป่วยจิตเวชมีโอกาสกลับเข้าสู่วงจรของการใช้สารเสพติดได้ง่าย หากไม่ได้รับการควบคุมและดูแลอย่างใกล้ชิด

คำสำคัญ : พัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตและจิตเวช, ผู้ป่วยจิตเวชร่วมกับการใช้สารเสพติด