การประเมินผลการนำนโยบายการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุไปปฏิบัติในเขตสุขภาพที่ 1

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของการนำนโยบายการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุของประเทศไทยไปปฏิบัติในเขตสุขภาพที่ 1 ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เอกสารและการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่ได้รับการคัดเลือกแบบเจาะจงจนข้อมูลอิ่มตัว จำนวนรวม 40 คน  ประกอบด้วยผู้บริหารและบุคลากรสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานด้านผู้สูงอายุ 24 คน จากทุกระดับบริการและหลากหลายบริบทพื้นที่ และผู้สูงอายุที่ได้รับบริการตามนโยบาย 16 คน ซึ่งผ่านการคัดเลือกให้ครอบคลุมทั้งผู้สูงอายุติดสังคม ติดบ้าน และติดเตียง ในจังหวัดทั้ง 8 จังหวัดของเขตสุขภาพที่ 1 ข้อมูลถูกวิเคราะห์ด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ประสิทธิผลการนำนโยบายไปปฏิบัติยังคงมีช่องว่างในบางตัวชี้วัดที่ไม่บรรลุเป้าหมายผลผลิตและผลลัพธ์ โดยเฉพาะการคัดกรองกลุ่มอาการผู้สูงอายุ และการจัดบริการดูแลแบบผู้ป่วยในที่บ้าน ปัจจัยสนับสนุนสำคัญมาจากการสนับสนุนเชิงบริหาร เครือข่ายสุขภาพชุมชนที่เข้มแข็ง และความตระหนักรู้ของประชาชน ขณะที่อุปสรรคหลัก ได้แก่ ข้อจำกัดด้านทรัพยากร ความไม่ต่อเนื่องของการบริการ ช่องว่างในการประสานงานระหว่างหน่วยงานระดับพื้นที่ ความครอบคลุมของการคัดกรองในพื้นที่ห่างไกลที่ยังไม่เพียงพอ และการขาดระบบติดตามตรวจสอบผลการดำเนินงานที่เป็นระบบ ข้อเสนอแนะแนวทางเพื่อเพิ่มประสิทธิผลของการบริหารจัดการนโยบาย ได้แก่ การจัดสรรทรัพยากรอย่างเพียงพอและยั่งยืน การสร้างกลไกการประสานงานระหว่างหน่วยงานที่ชัดเจน การพัฒนาระบบติดตามและประเมินผลที่เข้มแข็ง และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการออกแบบระบบบริการ