การพัฒนากลุ่มโรคร่วมและวิธีการจ่ายเงิน สำหรับบริการผู้ป่วยในแพทย์แผนไทย

บทคัดย่อ

บริการการแพทย์แผนไทย เป็นภูมิปัญญาของชาติ แต่วิธีการจ่ายเงินในปัจจุบันยังมีข้อจำกัด จึงพัฒนากลุ่มโรคร่วมสำหรับบริการแพทย์แผนไทยแบบผู้ป่วยในเพื่อเป็นเครื่องมือในการจ่ายเงินขึ้น วิธีการศึกษา เป็นการวิจัยและพัฒนาแบ่งเป็น 4 ขั้นตอน คือ (1) พัฒนาชุดข้อมูลมาตรฐานสำหรับกลุ่มโรคร่วมแพทย์แผนไทย (2) เก็บรวบรวมข้อมูลและตรวจสอบข้อมูล (3) จัดกลุ่มโรคร่วมและประเมินผล และ (4) วิเคราะห์ข้อมูลค่าใช้จ่ายและงบประมาณสำหรับการ จ่ายด้วยกลุ่มโรคร่วมแพทย์แผนไทย เก็บรวบรวมข้อมูลจากโรงพยาบาลที่ให้บริการแพทย์แผนไทยแบบผู้ป่วยใน จำนวน 11 แห่ง ปี 2555 ถึง 2557 โดยแบ่งผู้ป่วยในที่รับบริการแพทย์แผนไทย เป็น 3 ประเภท คือ (1) ผู้ป่วยในที่มีวินิจฉัยโรคหลักเป็นโรคทางการแพทย์แผนไทยและรักษาด้วยการแพทย์แผนไทยทั้งหมด (2) ผู้ป่วยในที่แพทย์แผนปัจจุบัน รักษาด้วยการแพทย์แผนปัจจุบัน แต่มีโรคที่จำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยการแพทย์แผนไทย โดยมีวินิจฉัยโรคทางการแพทย์แผนไทยร่วมด้วย และ (3) ผู้ป่วยแผนปัจจุบันที่มีการรักษาการแพทย์แผนไทยร่วมด้วยเพียงเล็กน้อยการจัดกลุ่มใช้การวินิจฉัยโรคแพทย์แผนไทยเป็นตัวแปรต้น และข้อมูลค่ารักษาแพทย์แผนไทยที่ปรับค่ามาตรฐานและวันนอนเป็นตัวแปรตามในการคำนวณค่าน้ำหนักสัมพัทธ์ (relative weight; RW) สถิติที่ใช้ในการทดสอบความเหมาะสมของการจัดกลุ่มใช้ coefficient of variation (CV) และ reduction in variance (RIV)ผลการศึกษามีผู้ป่วยในที่รักษาด้วยแพทย์แผนไทย รวมทั้งหมด 18,198 ราย หลังจากตรวจสอบข้อมูลตามเกณฑ์และเลือกเฉพาะผู้ป่วยในประเภท 1 และ 2 มาจัดกลุ่มโรค ได้ข้อมูลทั้งสิ้น 16,930 ราย เป็นผู้ป่วยในโรงพยาบาลชุมชน 16,403 ราย (ร้อยละ 96.9) เป็นหญิง 10,293 ราย (ร้อยละ 60.6) อายุเฉลี่ย 47.2 ปี (SD-25.2) นอนโรงพยาบาลเฉลี่ย 8.3 วัน (SD-22.3) จัดกลุ่มโรคร่วมผู้ป่วยในแพทย์แผนไทย ได้ 20 กลุ่มโรค โดย 13 กลุ่ม (ร้อยละ 65.0) มีค่า CV ต่ำกว่า ร้อยละ 150 และสามารถลดความแปรปรวน (RIV) ได้ถึง ร้อยละ 25.3 กลุ่มโรคทางเดินหายใจมีผู้ป่วยมากที่สุด 4,467 ราย (ร้อยละ 26.4) กลุ่มอัมพาตมีค่า RW สูงที่สุด (3.4037) วิธีการจ่ายเงินพัฒนาเพื่อเป็นข้อเสนอ 2 ทางเลือก คือ (1) จ่ายด้วยกลุ่มโรคร่วมแพทย์แผนไทยตามประเภทผู้ป่วยในแพทย์แผนไทย คือ ผู้ป่วยที่รักษาด้วยแพทย์แผนไทยทั้งหมด จ่าย 10,000 บาทต่อ 1 RW และผู้ป่วยที่รักษาด้วยแพทย์แผนไทยและแพทย์แผนปัจจุบันบางส่วน จ่ายเพิ่มเติมเฉพาะค่าใช้จ่ายบริการแพทย์แผนไทย 1,000 บาทต่อ 1 RW วิธีนี้ใช้งบประมาณ 49 ล้านบาทหรือ (2) จ่ายด้วยกลุ่มโรคร่วมแพทย์แผนไทยเพิ่มเติมเฉพาะค่าใช้จ่ายบริการแพทย์แผนไทย 1,000 บาทต่อ RW ใช้งบประมาณ 17 ล้านบาท การศึกษาครั้งนี้พบว่ากลุ่มโรคร่วมผู้ป่วยในแพทย์แผนไทยที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมทางคลินิกและค่าทางสถิติ รวมทั้งสามารถใช้ในการจ่ายเงินและประมาณการณ์งบประมาณได้ระดับหนึ่ง ดังนั้นจึงควรพัฒนาการจัดกลุ่มโรคร่วมเพิ่มเติมโดยใช้ตัวแปรอื่นร่วมด้วยและหากจะใช้เป็นเครื่องมือในการจ่ายเงินควรเตรียมความพร้อมในด้านต่าง ๆ เช่น รหัสการวินิจฉัย รหัสหัตการ แฟ้มข้อมูลมาตรฐาน ข้อมูลต้นทุน เพื่อคาดการณ์งบประมาณและสิทธิประโยชน์ของบริการแพทย์แผนไทย