ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับความผิดปกติของการนอนหลับเนื่องมาจากการทำงานเป็นกะในพยาบาลสังกัดโรงพยาบาลขนาดใหญ่แห่งหนึ่ง
คำสำคัญ:
ความผิดปกติของการนอนหลับ, การทำงานเป็นกะ, พยาบาลบทคัดย่อ
การทำงานเป็นกะทำให้ระบบภายในของร่างกายทำงานไม่สอดคล้องกับนาฬิกาชีวภาพ และอาจนำไปสู่ความผิดปกติของการนอนหลับเนื่องจากการทำงานเป็นกะ (shift work disorder) งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับความผิดปกติของการนอนหลับเนื่องจากการทำงานเป็นกะในพยาบาลสังกัดโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย โดยเป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางในพยาบาลจำนวน 384 คน ที่ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบกลุ่มภายใต้ชั้นภูมิ เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามประกอบด้วย ข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมินภาระงาน (NASA-TLX) และแบบคัดกรอง Shift Work Disorder Index (SWDI) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติ multiple logistic regression ผลการศึกษาพบความชุกของ shift work disorder ในพยาบาลที่ทำงานเป็นกะ ร้อยละ 60.7 และคิดเป็นความชุก ร้อยละ 53.1 ในพยาบาลทั้งหมด ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับ shift work disorder อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ การมีจำนวนกะดึกเฉลี่ยมากกว่า 5 กะต่อเดือน (AOR=3.66; 95%CI: 1.89-7.07; p<0.001) การกลับเข้ากะเร็ว (quick return) เฉลี่ย 1 ถึง 5 ครั้งต่อเดือน (AOR=2.66; 95%CI: 1.17-6.04; p=0.019) การกลับเข้ากะเร็วเฉลี่ยมากกว่า 5 ครั้งต่อเดือน (AOR=4.48; 95%CI: 1.94-10.35; p<0.001) และการรับรู้ภาระงานระดับสูง (AOR=2.54; 95%CI: 1.51-4.26; p<0.001) ในขณะที่การปฏิบัติงานในแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉินเป็นปัจจัยป้องกันเมื่อเทียบกับหอผู้ป่วยใน (AOR=0.20; 95%CI: 0.07-0.58; p=0.003) ผลการวิจัยนี้บ่งชี้ว่า องค์กรมีขนาดปัญหา shift work disorder ในพยาบาลที่สูง โดยปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับงาน ได้แก่ จำนวนกะดึก การกลับเข้ากะเร็ว และภาระงานที่สูงเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่สามารถปรับเปลี่ยนได้ องค์กรควรพิจารณากำหนดนโยบายที่เกี่ยวข้องกับปัจจัยดังกล่าวเพื่อสุขภาวะของพยาบาล
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Jang TW. Work-fitness evaluation for shift work disorder. Int J Environ Res Public Health 2021;18(3):1294.
Brown JP, Martin D, Nagaria Z, Verceles AC, Jobe SL, Wickwire EM. Mental health consequences of shift work: an updated
review. Curr Psychiatry Rep 2020;22(2):7.
American Academy of Sleep Medicine. The International Classification of Sleep Disorders: Diagnostic and Coding
Manual. 3rd ed. Darien (IL): American Academy of Sleep Medicine; 2014.
American Academy of Sleep Medicine. International Classification of Sleep Disorders. 2nd ed. Westchester (IL): American
Academy of Sleep Medicine; 2005.
American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed. Washington (DC):
American Psychiatric Association; 2013.
Asaoka S, Aritake S, Komada Y, Ozaki A, Odagiri Y, Inoue S, et al. Factors associated with shift work disorder in nurses
working with rapid-rotation schedules in Japan: the nurses’ sleep health project. Chronobiol Int 2013;30(4):628-636.
Cheng H, Liu G, Yang J, Wang Q, Yang H. Shift work disorder, mental health and burnout among nurses: a cross-sectional
study. Nurs Open 2023;10(4):2611-2620.
Anbazhagan S, Ramesh N, Nisha C, Joseph B. Shift work disorder and related health problems among nurses working
in a tertiary care hospital, Bangalore, South India. Indian J Occup Environ Med 2016;20(1):35-38.
Eldevik MF, Flo E, Moen BE, Pallesen S, Bjorvatn B. Insomnia, excessive sleepiness, excessive fatigue, anxiety,
depression and shift work disorder in nurses having less than 11 hours in-between shifts. PLoS One 2013;8(8):e70882.
Abate H, Letta S, Worku T, Tesfaye D, Amare E, Mechal A. Shiftwork sleep disorder and associated factors among
nurses working at public hospitals in Harari Regional state and Dire Dawa Administration, Eastern Ethiopia: a cross-
sectional study. BMC Nurs 2023;22(1):118.
Troxel WM, Buysse DJ, Hall M, Matthews KA. Marital happiness and sleep disturbances in a multi-ethnic sample
of middle-aged women. Behav Sleep Med 2009;7(1):2-19.
Etindele Sosso FA, Holmes SD, Weinstein AA. Influence of socioeconomic status on objective sleep measurement:
a systematic review and meta-analysis of actigraphy studies. Sleep Health 2021;7(4):417-428.
Corinna R, Maria Eszter C, Henning T, Klaus B. Associations between poor sleep quality and different measures of
obesity. Sleep Med 2015;16(10):1225-1228.
Katz DA, McHorney CA. Clinical correlates of insomnia in patients with chronic illness. Arch Intern Med
;158(10):1099-1107.
Alghamdi LA, Alsubhi LS, Alghamdi RM, Aljahdaly NM, Barashid MM, Wazira LA, et al. Prevalence of poor sleep quality
among physicians and nurses in a tertiary health care center. J Taibah Univ Med Sci 2024;19(3):473-481.
Segon T, Kerebih H, Gashawu F, Tesfaye B, Nakie G, Anbesaw T. Sleep quality and associated factors among nurses
working at comprehensive specialized hospitals in Northwest, Ethiopia. Front Psychiatry 2022;13:931588.
Flo E, Pallesen S, Magerøy N, Moen BE, Grønli J, Hilde Nordhus I, et al. Shift work disorder in nurses -assessment,
prevalence and related health problems. PLoS One 2012;7(4):e33981.
Sağlam B, Tural E, Dayan A. Exploring the link between physicians’ caffeine use disorders with sleep quality and
professional burnout: a cross-sectional study. BMC Health Serv Res 2024;24(1):909.
Gong F, Mei Y, He Y, Tang C. Prevalence of sleep disturbances among intensive care nurses: a systematic review and
meta-analysis. Nurs Crit Care 2024;30(3):e13151.
Fajemilehin B, Ojo Abimbola R, Temidayo AO, Oyekunle Adetoun RN B. Influence of workload burden on shift work
disorder among nurses in selected Nigerian Teaching Hospital. Int J Car Sci 2019;12(1):58-68.
Tangkumnerd M. Factors associated with shift work disorder among nurses in a private hospital Bangkok Thailand
[master's thesis]. Bangkok: Chulalongkorn University; 2018. 133 p.
Hart SG. NASA - task load index (NASA-TLX); 20 years later. In: Proceedings of the Human Factors and Ergonomics
Society Annual Meeting. Los Angeles (CA): SAGE Publications; 2006. p. 904-908.
Taylor DJ, Dietch JR, Wardle-Pinkston S, Slavish DC, Messman B, Ruggero CJ, et al. Shift work disorder index: initial
validation and psychosocial associations in a sample of nurses. J Clin Sleep Med. 2022;18(10):2339-2351.
Li CY, Sung FC. A review of the healthy worker effect in occupational epidemiology. Occup Med (Lond). 1999;49(4):
-229.
Li Y, Lv X, Li R, Wang Y, Guan X, Li L, et al. Predictors of shift work sleep disorder among nurses during the COVID-19
pandemic: a multicenter cross-sectional study. Front Public Health 2021;9:785518.
Hakola T, Paukkonen M, Pohjonen T. Less quick returns-greater well-being. Ind Health 2010;48(4):390-394.
Saedpanah K, Ghasemi M, Akbari H, Adibzadeh A, Akbari H. Effects of workload and job stress on the shift work
disorders among nurses: PLS SEM modeling. Eur J Transl Myol 2023;33(1):10909.
Min J, Ryu H, Cho SS, Kang MY. Association between work stress and sleep disturbances: the mediating role of pre-
sleep arousal symptoms. Ind Health 2025;63(5):478-489.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กระทรวงสาธารณสุข
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
