การพัฒนาเครื่องมือประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพ ของประชากรวัยแรงงานที่เสี่ยงต่อการเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในประเทศไทย

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงวิธีการ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเครื่องมือประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชากรวัยแรงงานที่เสี่ยงต่อการเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในประเทศไทย ขั้นตอนการศึกษาประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ (1) นิยามกรอบแนวคิดของแบบสอบถาม (2) สร้างข้อคำถาม (3) ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญจำนวน 9 คน (4) ทดลองใช้แบบสอบถาม และ (5) นำเครื่องมือไปใช้ภาคสนามการวิเคราะห์ข้อมูลประกอบด้วย การวิเคราะห์ค่าดัชนีความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหา (content validity index: CVI) การวิเคราะห์ค่าอำนาจจำแนกโดยวิธีทดสอบ t-test การวิเคราะห์ค่าความเชื่อมั่นด้วยวิธีการของ Cronbach การวิเคราะห์ค่าองค์ประกอบเชิงสำรวจ (exploratory factor analysis: EFA) และการวิเคราะห์ค่าองค์ประกอบเชิงยืนยัน (confirmatory factor analysis: CFA)กลุ่มตัวอย่างคือ ประชากรวัยแรงงานที่เสี่ยงต่อการเป็นโรคเบาหวาน 858 คน สุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน ผลการศึกษาพบว่า แบบประเมินที่พัฒนาขึ้นมีค่าความตรงเชิงเนื้อหารายข้อคำถาม (item-level CVI: I-CVI) ผ่านเกณฑ์ทุกข้อ และทั้งฉบับ (scale-level CVI: S-CVI) เท่ากับ 1 มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.955 มีอำนาจจำแนกผ่านเกณฑ์ทุกข้อคำถาม (p<0.05)ผลการวิเคราะห์ EFA ทำให้ได้แบบสอบถามจำนวน 5 ส่วน และข้อคำถามจำนวน 15 ข้อ และผลการวิเคราะห์ CFA พบว่า โมเดลตามแบบประเมินที่พัฒนาขึ้นสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ โดยมีค่าดัชนีความสอดคล้อง คือ likelihood ratio ($\chi^2$) เท่ากับ 5,786.19 (p=0.07), root mean square error of approximation (RMSEA) = 0.035 (p=0.99), CFI = 0.99, TLI = 0.98, SRMR = 0.017 และ coefficient of determination ($R^2$) เท่ากับ 0.96สามารถสรุปได้ว่า แบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชากรวัยแรงงานที่เสี่ยงต่อการเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในประเทศไทย มี 5 องค์ประกอบ ได้แก่ การเข้าถึงข้อมูล ความเข้าใจ การตัดสินใจ การสื่อสารกับบุคลากรทางการแพทย์ และการนำไปใช้ รวม 15 ข้อคำถาม ซึ่งจะนำไปสู่การบ่งชี้สถานะความรอบรู้ด้านสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงเบาหวาน ทั้งในระดับบุคคลและระดับประชากรต่อไป