การพัฒนารูปแบบการป้องกันและควบคุมโรควัณโรค โดยการเสริมสร้างพลังภาคีเครือข่ายในชุมชน หน่วยบริการปฐมภูมิโรงพยาบาลนครพนม
คำสำคัญ:
เครือข่ายชุมชน, โรควัณโรค, หน่วยบริการปฐมภูมิบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการพัฒนารูปแบบการป้องกันและควบคุมโรควัณโรค โดยการเสริมสร้างพลังภาคีเครือข่ายในชุมชนหน่วยบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลนครพนม ผู้วิจัยและชุมชนมีส่วนร่วมในการทำวิจัยทุกขั้นตอน เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงจำนวน 85 คน ได้แก่ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ภาคีเครือข่ายภาคประชาชน ผู้นำชุมชน ผู้ป่วยวัณโรค ขั้นตอนคือ(1) การวางแผน ร่วมกันวางแผนดำเนินงาน วิเคราะห์ปัญหา จัดตั้งคณะกรรมการการดำเนินงาน กำหนดบทบาทหน้าที่รับผิดชอบชัดเจน ประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทำทบทวนระบบคัดกรอง การส่งต่อให้ได้ตามมาตรฐาน พื้นที่ดำเนินการ ได้แก่ เขตเทศบาลเมืองนครพนม(2) การปฏิบัติการ (3) การสังเกตการณ์ (4) การทบทวนหรือสะท้อนความคิด เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบทดสอบความรู้ แบบสอบถามพฤติกรรมฯ แบบประเมินความพึงพอใจ และแบบคัดกรองวัณโรค วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ ร้อยละ และค่าเฉลี่ย สถิติ paired t-testผลการวิจัยพบว่า หลังการพัฒนากลุ่มตัวอย่างมีความรู้เกี่ยวกับการดูแลตนเอง ($p<0.001$) พฤติกรรมการดูแลตนเอง ($p<0.001$) มีความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และคัดกรองผู้มีอาการสงสัยวัณโรคในชุมชนปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 คิดเป็นร้อยละ 98.43 ผู้ป่วยวัณโรครับประทานยาครบถ้วนร้อยละ 100 และเกิดนวัตกรรม “Model 4C”
Downloads
เอกสารอ้างอิง
สำนักวัณโรค กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการป้องกันและควบคุมการแพร่กระจายเชื้อวัณโรค. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2559.
กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. แนวทางการสื่อสารเพื่อสร้างความรอบรู้สุขภาพวัณโรค. นนทบุรี: กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ; 2564.
กองวัณโรค กรมควบคุมโรค. แผนปฏิบัติการระดับด้านการต่อต้านวัณโรค พ.ศ. 2566-2570. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2567.
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือเรียนรู้เข้าใจวัณโรคด้วยตนเองสำหรับ อสม. พิมพ์ครั้งที่ 3. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2555.
สำนักงานวัณโรค กรมควบคุมโรค. แนวทางการดำเนินงานขับเคลื่อนงานวัณโรค [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [สืบค้นเมื่อ 19 ก.ย. 2564]. แหล่งข้อมูล: https://tbthailand.org/download/Manual
สุภาวดี ใจดี, สมชาย วัฒนสุข, พิชญา แสงทอง. ผลของการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านต่อความสำเร็จของการรักษาผู้ป่วยวัณโรคในชุมชน. วารสารสาธารณสุขชุมชน 2563;16(2):45–58.
Datiko DG, Jerene D, Suarez P, Ramos JM. Community-based tuberculosis care to improve treatment outcomes in resource-limited settings: a systematic review. PLoS ONE 2020;15(2):e0229707.
โรงพยาบาลนครพนม. ข้อมูลการคัดกรองและดูแลรักษาผู้ป่วยวัณโรคจากระบบฐานข้อมูลโรงพยาบาล ปี พ.ศ. 2562. นครพนม: โรงพยาบาลนครพนม; 2562.
World Health Organization. The end TB strategy. Geneva: World Health Organization; 2015.
Kemmis S, McTaggart R. The action research planner. 3rd ed. Geelong, Vic: Deakin University Press; 1988.
Arshad A, Salam RA, Lassi ZS, Das JK, Naqvi I, Bhutta ZA. Community-based interventions for the prevention and control of tuberculosis. Infect Dis Poverty 2014; 3:27.
World Health Organization. WHO consolidated guidelines on tuberculosis: module 2 – screening. Geneva: World Health Organization; 2021.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กระทรวงสาธารณสุข

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

