การพัฒนารูปแบบการดูแลแบบกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนสำหรับผู้ที่เป็นวัณโรคในชุมชน

บทคัดย่อ

กลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนเป็นวิธีการที่มีประสิทธิภาพที่จะช่วยส่งเสริมภาวะสุขภาพทางด้านร่างกายและจิตสังคมสำหรับผู้ที่เป็นวัณโรคในชุมชน การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลแบบกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนสำหรับผู้ที่เป็นวัณโรคในชุมชน ภายใต้บริบทของชุมชนในพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม โดยมีผู้ร่วมวิจัยคือ ผู้ที่เป็นวัณโรค ผู้ดูแล อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และบุคลากรสุขภาพ เครื่องมือวิจัย ประกอบด้วย แนวทางการสนทนากลุ่ม แบบบันทึกข้อมูลจากเวชระเบียน แบบวัดการรับรู้ว่าตนเองถูกตีตรา และแบบบันทึกภาวะสุขภาพ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Chi-square, Odds ratio, multiple logistic regression, paired t-test และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบการดูแลแบบกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อน ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) ปัจจัยนำเข้า มี 4 ประเด็นได้แก่ นโยบายและทิศทางการดำเนินงาน โครงสร้างกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อน บทบาทของเพื่อนช่วยเพื่อนในการสนับสนุนการจัดการตนเอง  และการสนับสนุนด้านต่าง ๆ ที่เอื้อต่อการดูแล (2) กระบวนการ ประกอบด้วย การพัฒนาสมรรถนะกลุ่มเพื่อน โปรแกรมการจัดการตนเองแบบพบปะกัน การเป็นพี่เลี้ยงหรือที่ปรึกษา และการติดตามเยี่ยมเสริมพลัง (3) ผลลัพธ์ ได้แก่ ผลลัพธ์ภาวะสุขภาพทางด้านร่างกายและจิตสังคม และ 3) ภายหลังการใช้รูปแบบฯ พบว่า ชุมชนเกิดเครือข่ายเพื่อนช่วยเพื่อนที่มีการบริหารจัดการและดูแลผู้ที่เป็นวัณโรคในชุมชน ผู้ที่เป็นวัณโรคทั้ง 26 ราย ได้รับการรักษาตามแผนการรักษาครบถ้วนและหายจากการเป็นวัณโรค และมีการรับรู้ว่าตนเองถูกตีตราลดลง