การคำนวนปริมาตรเนื้อตับด้วยโปรแกรม 3D Slicer : กรณีศึกษาผ่าตัดตับกลีบขวาหลังอุดหลอดเลือดดำพอร์ทัลในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ระยะแพร่กระจาย

บทคัดย่อ

การทำผ่าตัดตับ (hepatectomy) มีภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญคือภาวะตับวายหลังผ่าตัดเนื่องจากปริมาตรเนื้อตับที่เหลือหลังผ่าตัด (future liver remnant) ไม่เพียงพอ การคำนวณปริมาตรเนื้อตับที่จะเหลือหลังผ่าตัดมีส่วนช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนนี้ได้ เครื่องมือที่ใช้ในการคำนวณปริมาตรเนื้อตับได้แก่โปรแกรมคอมพิวเตอร์วิเคราะห์ภาพสามมิติ ซึ่งมีทั้งแบบคำนวณด้วยตัวเองแบบกึ่งอัตโนมัติและแบบอัตโนมัติ ในราคาที่แตกต่างกัน ทั้งยังมีโปรแกรมสำเร็จรูปที่มีประสิทธิภาพสูงให้ใช้งานได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายและสามารถทำโดยรังสีแพทย์ หรือแพทย์สาขาอื่น ปัจจุบันโปรแกรมเหล่านี้สามารถติดตั้งให้ใช้งานได้โดยใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล การศึกษานี้นำเสนอการใช้โปรแกรม 3D Slicer ซึ่งเป็น open source software และมีประสิทธิภาพดีพอที่จะช่วยให้ศัลยแพทย์คำนวณปริมาตรตับก่อนผ่าตัดได้อย่างปลอดภัยเพิ่มขึ้น โดยนำเสนอเป็นกรณีผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่แพร่กระจายไปตับกลีบขวาหลายตำแหน่ง ถ้าเลือกทำผ่าตัดตับกลีบขวา (right hepatectomy) ตั้งแต่แรกจะเหลือปริมาตรตับจากการคำนวณเพียง 37% ซึ่งอาจเสี่ยงต่อภาวะตับวาย แต่หลังจากทำอุดหลอดเลือดดำพอร์ทัลด้านขวา (right portal vein embolization : PVE) ทำให้ตับกลีบซ้ายขยายขึ้น และคำนวณปริมาตรตับหลังผ่าตัดได้ 44% จึงทำผ่าตัดได้อย่างปลอดภัย