ภาวะหยุดหายใจขณะหลับในเด็ก

บทคัดย่อ

กลุ่มอาการหยุดหายใจขณะหลับชนิดอุดกั้น (obstructive sleep apnea; OSA) หมายถึง การที่มีการหยุดหายใจ (apnea) หรือหายใจลดลง (hypopnea) จากการอุดกั้นโดยที่ยังมีความพยายามในการหายใจอยู่ทำให้มีการสะดุ้งตื่นเป็นระยะ มีการลดต่ำลงของออกซิเจนและการคั่งของคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือด ความชุกของการนอนกรนในเด็กพบประมาณร้อยละ 3-12 และภาวะ OSA ร้อยละ 1-5 สาเหตุของภาวะ OSA ในเด็กที่พบบ่อย คือ adenotonsillar hypertrophy รองลงมา คือ allergic rhinitis และโรคอ้วน แบบสอบถามที่ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อประเมินและคัดกรองภาวะ OSA ที่นิยมใช้และมีการแปลเป็นภาษาไทย คือ OSA-18 และ 6-item questionnaire โดย OSA-18 เป็นแบบสอบถามเพื่อประเมินคุณภาพชีวิต ส่วน 6-item questionnaire เป็นคำถามอาการที่มีความจำเพาะต่อภาวะ OSA การตรวจการนอนหลับชนิดเต็มรูปแบบ (Polysomnography; PSG) ถือเป็น gold standard ในการวินิจฉัยภาวะ OSA ในเด็ก การตรวจการนอนหลับจะช่วยแยกความรุนแรงของโรค และช่วยคัดกรองผู้ป่วยที่อาจมีภาวะแทรกซ้อนของภาวะ OSA การรักษา ประกอบด้วย 1. การผ่าตัดต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์ (adenotonsillectomy) นับเป็นทางเลือกแรกในการรักษา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในผู้ป่วยที่มีภาวะ adenotonsillar hypertrophy 2. การรักษาโดยการใช้ยา จากการศึกษาพบว่าต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์ของเด็กที่มีภาวะ OSA มี glucocorticoid และ leukotriene receptors จึงมีการนำยาพ่นจมูกกลุ่ม สเตียรอยด์และ leukotriene antagonist มาใช้ในการรักษาผู้ป่วยกลุ่มนี้ ซึ่งพบว่าได้ผลดีในเด็กที่มีภาวะ OSA ระดับความรุนแรงน้อย 3. การรักษาโดยการใช้เครื่องอัดอากาศแรงดันบวกชนิดต่อเนื่อง (continuous positive airway pressure, CPAP) พิจารณาใช้กรณีที่สาเหตุของ OSA ไม่ได้เกิดจาก adenotonsillar hypertrophy เช่น โรคอ้วน โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง เป็นต้น