เพชรสังฆาต: ทางเลือกจากธรรมชาติเพื่อการบรรเทาริดสีดวงอย่างมีประสิทธิภาพ
คำสำคัญ:
เพชรสังฆาต, ริดสีดวง, แพทย์แผนไทยบทคัดย่อ
โรคริดสีดวงทวาร คือภาวะที่หลอดเลือดดำบริเวณทวารหนักหรือปลายลำไส้ตรงบวมพอง กลายเป็นติ่งเนื้อหรือหัวริดสีดวง เกิดจากพฤติกรรมการบริโภคแบบชีวิตรีบเร่ง ที่เน้นความสะดวก อาหารจานด่วนที่ขาดกากใย และการดื่มน้ำน้อยเกินไป นำไปสู่ปัญหาท้องผูกเรื้อรัง เมื่อต้องออกแรงเบ่งอย่างรุนแรง เส้นเลือดที่เปราะบางอยู่แล้วจึงไม่อาจต้านทานได้ เกิดเป็นติ่งเนื้อหรือบาดแผลที่มีเลือดออกตามมา เกิดความเจ็บปวดรุนแรง ทรมาน และความไม่สะดวกสบายในการใช้ชีวิตประจำวัน
ในทางการแพทย์แผนไทย โรคริดสีดวงทวารเกิดจากพฤติกรรมและการใช้ชีวิตประจำวัน ที่รับประทานอาหารขาดกากใย ทำให้ “ไฟปริณามัคคี” (ไฟย่อยอาหาร) หย่อน ย่อยอาหารได้ไม่ดี และการทำงานที่อยู่ในลักษณะนั่งทำงานในท่าเดิมนาน ๆ ความกดดัน จากน้ำหนักตัวที่กดทับ บริเวณส่วนล่างผนวกกับแรงดันในช่องท้องที่สะสมอยู่ตลอดเวลา ทำให้ธาตุลม ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญ ของโรคริดสีดวง โดยเฉพาะลมที่ชื่อว่า "ลมอโธคมาวาตา" (ลมที่พัดลงเบื้องต่ำ) “ลมกุจฉิสยาวาตา” (ลมในลำไส้ เกิดจากการเผาผลาญอาหาร) และ “ลมโกฏฐาสยาวาตา” (ลมนอกลำไส้ ช่วยพยุงอวัยวะภายใน)
การรักษาทางการแพทย์แผนไทย ในตำราพระโอสถพระนารายณ์และตำราเวชศาสตร์ฉบับหลวง ได้ระบุสรรพคุณของ "เพชรสังฆาต" ออกฤทธิ์กระตุ้นหลอดเลือดดำให้มีความตึงตัวเพิ่มขึ้น ลดอาการอักเสบ บวม และอาการปวด ทำให้หัวริดสีดวงยุบตัว
เอกสารอ้างอิง
ธเนศ พัวพรพงษ์. ริดสีดวง ทำความรู้จักโรค สังเกตอาการ และแนะนำวิธีการรักษา. โรงพยาบาลวิภาวดี [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 26 มี.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.vibhavadi.com/th/blogs/hemorrhoids-what-are-they#:~:text=ริดสีดวง
วรุตม์ โล่ห์สิริวัฒน์. ผ่าตัดริดสีดวงทวาร อย่างไรไม่ให้เจ็บ (หรือเจ็บน้อย). ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล [อินเทอร์เน็ต]. 2555 [เข้าถึงเมื่อ 26 มี.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.si.mahidol.ac.th/th/healthdetail.asp?aid=948
บัณฑิต สุนทรเลขา. โรคริดสีดวงทวาร (Hemorrhoids). โรงพยาบาลเมดพาร์ค [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 26 มี.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.medparkhospital.com/disease-and-treatment/hemorrhoids
มูลนิธิฟื้นฟูส่งเสริมการแพทย์ไทยเดิมฯ และ โรงเรียนอายุรเวทธำรง สถานการณ์แพทย์แผนไทยประยุกต์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. ตำราการแพทย์ไทยเดิม (แพทยศาสตร์สงเคราะห์ ฉบับอนุรักษ์) เล่มที่ 1. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ศุภวนิชการพิมพ์; 2555.
ฐานข้อมูลเครื่องยาไทย คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. เพชรสังฆาต. คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี [อินเทอร์เน็ต]. 2569 [เข้าถึงเมื่อ 27 มี.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://phar.ubu.ac.th/herb-DetailThaicrudedrug/95
Udupa KN, Prasad G. Biomechanical and Calcium-45 studies on the effect of Cissus quadrangularis in fracture repair. Indian J Med Res. 1964;52:480-7.
Nayak T. An assessment of the osteogenic potential of Cissus quadrangularis in mandibular fractures: a pilot study. J Maxillofac Oral Surg. 2020;19(1):106-12.
กองวิชาการแพทย์ กรมการแพทย์. คู่มือการใช้ยาสมุนไพรในเวชปฏิบัติ ฉบับย่อ [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 30 มี.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dms.go.th/backend//Content/Content_File/Publication/Attach/25680912162843PM_คู่มือการใช้ยาสมุนไพรฯฉบับย่อ.pdf
สุรัติ เล็กอุทัย, ภัทรา อะหมะดี พีรซะหีด. ผลการรักษาโรคริดสีดวงทวารด้วยสารสกัด จากเพชรสังฆาต. ราชบุรีวารสารวิชาการสาธารณสุข. 2554;20(5):848-56.
Panpimanmas S, Sithipongsri S, Sukdanon C, Manmee C. Experimental comparative study of the efficacy and side effects of Cissus quadrangularis L. (Vitaceae) to Daflon (Servier) and placebo in the treatment of acute hemorrhoids. J Med Assoc Thai. 2010;93:1360-7.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
การอนุญาต
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพิ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารโรงพยาบาลชลบุรี