การวิจัยเปรียบเทียบเครื่องมือที่ใช้ตรวจคัดกรอง ภาวะหลอดเลือดในสมองขนาดใหญ่ตีบหรืออุดตัน โดยใช้เครื่องมือ VAN, FAST-ED และ NIHSS ในโรงพยาบาลชัยนาทนเรนทร - กาญจนสุวรรณ, วรเดช (Region 3 Medical and Public Health Journal - วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3, 2026)
วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบเครื่องมือที่ใช้ในการ ตรวจคัดกรอง การเกิดเส้นเลือดในสมองตีบชนิดอุดตันเส้นใหญ่ โดยใช้เครื่องมือ VAN, FAST-ED และNIHSS ในผู้ป่วยที่มารับการรักษาที่โรงพยาบาลชัยนาทนเรนทร วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาวิจัยเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง (Retrospective descriptive study) โดยรวบรวมข้อมูลเวชระเบียนและภาพถ่ายทางรังสี (CTA, MRA, Angiogram) ของผู้ป่วยที่สงสัยภาวะโรคหลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลันจำนวน 178 ราย ที่เข้ารับการรักษา ณ โรงพยาบาลชัยนาทนเรนทร ภายใน 6 ชั่วโมงหลังเกิดอาการ ตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 – 30 กันยายน 2567 จากนั้นนำผลการประเมินด้วยเครื่องมือ FAST-ED, VAN และ NIHSS มาวิเคราะห์เปรียบเทียบกับผลการวินิจฉัยหลอดเลือดสมองอุดตันจากภาพถ่ายทางรังสีซึ่งถือเป็นวิธีมาตรฐาน ผลการศึกษา: จากผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบทั้งหมด 178 ราย พบผู้ป่วยมีภาวะหลอดเลือดสมองขนาดใหญ่อุดตันจำนวน 81 ราย (46.8%) เมื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพของเครื่องมือคัดกรอง พบว่า VAN มีความไว (Sensitivity) สูงที่สุดที่ 90.42% และมีค่าพยากรณ์ผลลบ (NPV) สูงที่สุดที่ 88.31% ในขณะที่ NIHSS ≥ 6 มีความจำเพาะ (Specificity) สูงที่สุดที่ 89.28% และมีค่าพยากรณ์ผลบวก (PPV) สูงที่สุดที่ 87.50% ส่วน FAST-ED ≥ 4 มีความไว 82.97% และความจำเพาะ 70.23% โดยเครื่องมือทั้งสามมีค่าความแม่นยำ (Accuracy) ใกล้เคียงกัน สรุป: เครื่องมือ VAN แสดงให้เห็นถึงความไว (Sensitivity) ในการตรวจจับภาวะหลอดเลือดสมองขนาดใหญ่อุดตันได้สูงที่สุด ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่สำคัญที่สุดสำหรับเครื่องมือคัดกรองเพื่อไม่ให้พลาดผู้ป่วยที่ต้องได้รับการรักษาเร่งด่วน ดังนั้น VAN assessment จึงเป็นเครื่องมือที่ง่าย รวดเร็ว และมีประสิทธิภาพสูง เหมาะสมสำหรับใช้ในการคัดกรองผู้ป่วยในสถานการณ์ฉุกเฉินหรือก่อนถึงโรงพยาบาล คำสำคัญ: โรคหลอดเลือดสมอง, การอุดตันของหลอดเลือดสมองเส้นใหญ่, การคัดกรองโรคหลอดเลือดสมอง, FAST-ED, VAN assessment