ปัจจัยที่เกี่ยวข้องต่อการเกิดโรคผื่นแพ้สัมผัส (Contact dermatitis) ของผู้ที่ทำงานสัมผัสน้ำ - แต่งประกอบ, อาภาศิริ (Region 3 Medical and Public Health Journal - วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3, 2026)
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดโรคผื่นแพ้สัมผัสจากการทำงานสัมผัสน้ำในพนักงานโรงงานเชือดและชำแหละสุกรแห่งหนึ่ง อำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์ วิธีการศึกษา: การศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางในพนักงานทั้งหมด 75 คน โดยใช้แบบสอบถามที่ดัดแปลงจาก Nordic Occupational Skin Questionnaire และการตรวจร่างกายโดยแพทย์อาชีวเวชกรรม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ไคสแควร์ และการถดถอยโลจิสติกพหุคูณ ผลการศึกษา: พบผื่นผิวหนังจากการตรวจร่างกายร้อยละ 37.3 โดยวินิจฉัยเป็นโรคผื่นแพ้สัมผัสจากการทำงาน (occupational contact dermatitis) ร้อยละ 26.7 และโรคผิวหนังจากการสัมผัสน้ำ (wet work dermatitis) ร้อยละ 10.7 ปัจจัยทำนายที่มีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ การทำงานในแผนกที่มีการสัมผัสน้ำสูง (AOR=12.00, 95% CI: 1.40-102.85), อายุงาน ≥1 ปี (AOR=5.98, 95% CI: 1.75-20.47), การสัมผัสน้ำ ≥2 ชั่วโมงต่อวัน (AOR=10.11, 95% CI: 2.05-49.88), การไม่ใช้ถุงมือทุกครั้ง (AOR=7.07, 95% CI: 1.51-33.09), และการล้างมือ ≥6 ครั้งต่อวัน (AOR=4.15, 95% CI: 1.42-12.13) สรุป: พนักงานโรงงานเชือดและชำแหละสุกรมีความชุกของโรคผื่นแพ้สัมผัสสูง ปัจจัยเสี่ยงสำคัญคือการสัมผัสน้ำเป็นเวลานาน การใช้อุปกรณ์ป้องกันที่ไม่เหมาะสม และการล้างมือบ่อย จึงควรพัฒนามาตรการป้องกันแบบบูรณาการและจัดระบบเฝ้าระวังสุขภาพผิวหนังอย่างต่อเนื่อง คำสำคัญ: โรคผื่นแพ้สัมผัส, งานสัมผัสน้ำ, โรงงานเชือดสุกร, อาชีวอนามัย