การศึกษาผลของระดับ BMI ต่อการเกิดภาวะตับอักเสบ จากการใช้ยาวัณโรคสูตรมาตรฐาน ในผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ - กาสี, รัชตะ; เวสสะสุนทร, ณัฎฐ์ภรณ์; เปรมวรรธนไผท, เปรมฤทัย; นิยมทอง, ปาริชาติ; ฉัตราภิบาล, ธานินทร์ ((PMJCS) Phrae Medical Journal and Clinical Sciences, 2023)
บทนำ: ปัจจุบันสาเหตุหนึ่งของการเสียชีวิตในผู้ป่วยวัณโรคคือภาวะตับอักเสบจากการใช้ยาต้านวัณโรค และดัชนีมวลกายต่ำเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะดังกล่าว ข้อมูลจากโรงพยาบาลแพร่ พบว่าผู้ป่วยวัณโรคดัชนีมวลกายต่ำมีสัดส่วนการตายสูงถึงร้อยละ 17.9 จากการศึกษาที่ผ่านมาพบความสัมพันธ์ระหว่างภาวะดัชนีมวลกายต่ำกับภาวะตับอักเสบจากการใช้ยาต้านวัณโรค แต่ผลการศึกษายังไม่ชัดเจนและไม่มีการปรับอิทธิพลจากปัจจัยรบกวน วัตถุประสงค์: เพื่อหาอัตราส่วน odds ของการเกิดภาวะตับอักเสบจากการใช้ยาต้านวัณโรคสูตรมาตรฐานในผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ระดับดัชนีมวลกายต่ำ และระดับดัชนีมวลกายสูง เปรียบเทียบกับผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ระดับดัชนีมวลกายปกติ วิธีการศึกษา: การศึกษารูปแบบ Retrospective case control study โดยเก็บข้อมูลแบบ Concurrence case control ระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2562 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2564 โดยกลุ่มศึกษา คือ ผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ที่ได้รับยาต้านวัณโรคที่เกิดตับอักเสบจากยา จำนวน 19 ราย และกลุ่มควบคุมคือผู้ที่ไม่เกิดภาวะตับอักเสบจำนวน 74 ราย โดยพิจารณาปัจจัยร่วม ได้แก่ เพศ อายุ ดัชนีมวลกาย ประวัติดื่มสุรา ประวัติเป็นโรคตับ โรคเบาหวาน การติดเชื้อ HIV วิเคราะห์ผลด้วย multivariable logistic regression แสดงค่า odds ratio และ 95% confidence interval ผลการศึกษา: ผู้ป่วยวัณโรคดัชนีมวลกายต่ำ มีแต้มต่อการเกิดภาวะตับอักเสบจากยาเป็น 1.56 เท่า (95% CI: 0.48-5.50) และ 0.17 เท่า (95% CI: 0.01-1.37) ผู้ป่วยวัณโรคค่าดัชนีมวลกายสูงเทียบกับ ผู้ป่วยวัณโรคดัชนีมวลกายปกติ เมื่อปรับอิทธิพลจากปัจจัยร่วม สรุป: จากการศึกษานี้ ยังไม่พบหลักฐานเพียงพอที่จะสรุปได้ว่า ระดับดัชนีมวลกายมีผลต่อการเกิดภาวะตับอักเสบจากการใช้ยาต้านวัณโรคสูตรมาตรฐาน อย่างไรก็ตามผลการศึกษาเห็นแนวโน้มของดัชนีมวลกายที่ต่ำ สัมพันธ์กับการเกิดภาวะตับอักเสบจากยาเพิ่มขึ้น จึงสามารถนำข้อมูลไปใช้วางแผนติดตามการทำงานของตับที่เข้มงวดขึ้นในผู้ป่วยดัชนีมวลกายต่ำ และแก้ไขภาวะทุพโภชนาการระหว่างการรับยา คำสำคัญ: วัณโรค, ภาวะตับอักเสบจากยา, ดัชนีมวลกาย