ภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ของฝีในตับที่เกิดจากการติดเชื้อชนิดต่าง ๆ ในโรงพยาบาลแพร่ - ปรางค์เจริญ, สุดาพิม ((PMJCS) Phrae Medical Journal and Clinical Sciences, 2023)
บทนำ: ฝีในตับพบมากในแถบเอเชีย เป็นโรคที่มีความรุนแรงเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ ภาพทางรังสี โดยเฉพาะเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ มีบทบาทสำคัญในการวินิจฉัย ซึ่งในปัจจุบัน ยังไม่สามารถแยกชนิดของเชื้อที่เป็นสาเหตุได้มากนักจากภาพทางรังสี วัตถุประสงค์: หาเชื้อสาเหตุของฝีในตับ ที่พบในโรงพยาบาลแพร่ รวมทั้งบรรยายภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ของฝีในตับที่พบ จากการติดเชื้อชนิดต่าง ๆ นำไปวิเคราะห์ลักษณะจำเพาะของภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ของเชื้อแต่ละชนิด และความแตกต่างกับผลการศึกษาที่มีในปัจจุบัน วิธีการศึกษา: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา โดยเก็บข้อมูลจากผู้ป่วย ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นฝีในตับของโรงพยาบาลแพร่ ที่มีผลตรวจยืนยัน ตั้งแต่ เดือนมกราคม 2558 ถึง สิงหาคม 2563 พบกลุ่มตัวอย่างจำนวน 20 คน อ่านผลจากภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ของช่องท้อง แบบ triple phases วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย และค่าร้อยละ ผลการศึกษา: พบเชื้อสาเหตุที่มากที่สุด เกิดจากการติดเชื้อ Klebsiella 5 ราย (25%) รองลงมาเป็น Melioidosis 2 ราย (10%), E. coli 1 ราย (5%), Salmonella 1 ราย (5%), Enterobacter 1 ราย (5%), Alpha hemolytic streptococcus 1 ราย (5%) และตรวจไม่พบเชื้อ 9 ราย (45%) ภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ของรอยโรค ส่วนใหญ่พบรอยโรคหลายตำแหน่ง(multiple lesions) ได้แก่ Klebsiella (100%), Melioidosis (100%), Salmonella, E. coli, Alpha hemolytic streptococcus และกลุ่มที่ตรวจไม่พบเชื้อ (88.89%) รอยโรคส่วนใหญ่อยู่ในตับด้านขวา ได้แก่ Klebsiella (80%), Enterobacter และกลุ่มที่ตรวจไม่พบเชื้อ (55.56%) ในส่วนของขอบเขตก้อน เชื้อส่วนใหญ่พบเป็นแบบขอบเขตไม่ชัดเจน (ill-defined) มีการ enhancement ที่ขอบก้อน(peripheral enhancement) และกลางก้อนเป็นหนองหรือเนื้อตาย (central cystic) ยกเว้นเชื้อ Salmonella และ E. coli ในส่วนของการแตกออกนอกตับ พบในเชื้อ Klebsiella (20%) และ Alpha hemolytic streptococcus สรุป: จากการวิจัยในครั้งนี้ รอยโรคจากฝีในตับของเชื้อแต่ละชนิด มีความคาบเกี่ยวกัน และไม่สามารถแยกความแตกต่างของเชื้อแต่ละชนิดได้อย่างชัดเจน ดังนั้น การวินิจฉัยโดยใช้จุลชีววิทยา จึงมีส่วนสำคัญเป็นอย่างมากในการวินิจฉัยหาสาเหตุของเชื้อ คำสำคัญ: ฝีในตับ, Klebsiella, Melioidosis, Salmonella, E. coli, salmonella, enterobacter, streptococcus, เอกซเรย์คอมพิวเตอร์