การประเมินประสิทธิภาพการเงินการคลังโดยใช้ Total Performance Score (TPS) ของหน่วยบริการ สังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 4 ปีงบประมาณ พ.ศ. 2565–2567: TPS-Based Evaluation Framework for Financial–Fiscal Performance in Health Region 4 Service Units, Fiscal Years 2022–2024. - ลิจุติภูมิ สุดารัตน์ (วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, 2026)
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินและเปรียบเทียบประสิทธิภาพด้านการเงินการคลังของหน่วยบริการสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 4 โดยใช้ Total Performance Score (TPS) เป็นเครื่องมือหลักในการวิเคราะห์ เป็นการศึกษาเชิงพรรณนา โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากรายงานผลการประเมิน TPS ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2565–2567 ครอบคลุมหน่วยบริการ 3 ระดับ ได้แก่ โรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลทั่วไป และโรงพยาบาลชุมชน รวมทั้งสิ้น 72 แห่ง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการเปรียบเทียบรายปี ผลการศึกษา พบว่า ประสิทธิภาพด้านการเงินการคลังของหน่วยบริการมีแนวโน้มลดลงอย่างชัดเจนในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 โดยมีหน่วยบริการที่ไม่ผ่านเกณฑ์ (ระดับ F) เพิ่มขึ้นสูงถึงร้อยละ 38.89 แม้ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 สถานการณ์เริ่มมีแนวโน้มดีขึ้น แต่ยังคงสะท้อนความเสี่ยงเชิงโครงสร้างของระบบบริการสุขภาพ โดยเฉพาะในกลุ่มโรงพยาบาลชุมชน ซึ่งพบว่าอัตราการครองเตียงลดลงจากร้อยละ 55 เหลือร้อยละ 10 ขณะเดียวกันความสามารถในการทำกำไรลดลง จากร้อยละ 98.33 เหลือร้อยละ 21.67 นอกจากนี้ จังหวัดปทุมธานียังเป็นพื้นที่ที่มีจำนวนหน่วยบริการระดับ F เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปี ปัจจัยสำคัญ ได้แก่ ความคลาดเคลื่อนของแผนการเงิน (PlanFin) การบริหารสินทรัพย์และหนี้สินหมุนเวียนที่ส่งผลต่อสภาพคล่องขององค์กร รวมถึงอัตราการครองเตียงที่ลดลงสะท้อนถึงการใช้ทรัพยากรไม่เต็มศักยภาพ ส่งผลกระทบต่อโครงสร้างรายได้และต้นทุนของหน่วยบริการ ดังนั้น ควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาประสิทธิภาพการจัดทำแผนการเงิน การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรของหน่วยบริการ และการพัฒนากลไกกำกับติดตามเชิงรุกในระดับเขตสุขภาพ เพื่อเสริมสร้างความยั่งยืนทางการเงินการคลังของระบบบริการสุขภาพ ในระยะยาว คำสำคัญ: ประสิทธิภาพการเงินการคลัง; Total Performance Score