Academic Journal of Mahasarakham Provincial Public Health Office

Content

Rutchaneevipa Jitrakul — 2026-03-17

สารบัญ

กองบรรณาธิการ

Sangud Chuallenfa — 2026-03-17

กองบรรณาธิการ

“มหาสารคาม จังหวัดสุขภาพดี” ด้วยนโยบาย 3อ 4ส

Pitakpong Payuha — 2026-03-17

ความสำคัญและความจำเป็น

Blue Zones (เขตสีน้ำเงิน) คือ พื้นที่ที่ประชากรส่วนใหญ่มีอายุยืนยาวถึง 90 - 100 ปี และมีสุขภาพที่ดีทั้งทางร่างกายและจิตใจ ประกอบด้วย 5 เมืองจาก 5 ประเทศทั่วโลก ได้แก่ โอกินาวา (ญี่ปุ่น) ซาร์ดิเนีย (อิตาลี) โลมา ลินดา (สหรัฐอเมริกา) นิคอยา (คอสตาริกา) และอิคาเรีย (กรีซ) แม้ประเทศและวัฒนธรรมของทั้ง 5 เมืองใน Blue Zones จะแตกต่างกันแต่ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ประชากรมีอายุยืนยาว
และสุขภาพดีนั้นมีลักษณะคล้ายคลึงกัน ได้แก่ (1) การมีกิจวัตรประจำวันที่ทำให้ได้ออกกำลังกาย
อย่างสม่ำเสมอ ไม่ว่าจะเป็นการเดิน ทำสวน หรืองานบ้านเล็กๆ น้อยๆ (2) รับประทานอาหารจากธรรมชาติ โดยเน้นพืชผักเป็นหลัก เนื้อสัตว์เป็นส่วนเสริม พร้อมควบคุมปริมาณในแต่ละมื้อให้พอเหมาะ (3) มีวิถีชุมชนและครอบครัวที่เข้มแข็ง ซึ่งช่วยลดความเครียดและเพิ่มกำลังใจในการดำเนินชีวิต (4) ยึดมั่นในหลักความเชื่อหรือศาสนา ซึ่งเป็นแรงผลักดันให้มีวินัยในการดูแลสุขภาพ (5) ดื่มเครื่องดื่มจากธรรมชาติที่มีประโยชน์ เช่น ไวน์แดง นม หรือชาสมุนไพร แต่ในปริมาณที่พอเหมาะ ซึ่งปัจจัยเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า การมีสุขภาพดี และอายุยืนยาวนั้นไม่ได้ขึ้นอยู่กับเพียงพันธุกรรมหรือการรักษาทางการแพทย์เท่านั้น หากแต่ยังขึ้นอยู่กับวิถีการดำเนินชีวิตประจำวันและสิ่งแวดล้อมรอบตัวด้วย ซึ่งเป็นบทเรียนสำคัญสำหรับทุกคนที่ปรารถนาจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีในวัยสูงอายุ ซึ่งการมีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงและอายุยืนยาวนับเป็นความปรารถนาของทุกคน^(1-2)

จังหวัดมหาสารคามประกาศเป้าหมายของแผนพัฒนาจังหวัดมหาสารคาม ระยะ 20 ปี (2566 -2585) เพื่อให้ประชาชนจังหวัดมหาสารคามมีอายุเฉลี่ย 94 ปี และอายุเฉลี่ยการมีสุขภาพดี 86.5 ปี ในปี 2585⁽³⁾ โดยเป้าหมายระยะยาวของจังหวัดเพื่อให้มีพื้นที่ Blue Zones ของประชาชนจังหวัดมหาสารคาม ซึ่งข้อมูลโรคที่เป็นสาเหตุที่ก่อให้เกิดความสูญเสียปีสุขภาวะอันเนื่องมาจากการตายก่อนวัยอันควรและจำนวนปีที่สูญเสียไปก่อนวัยอันควร (Year of Life Lost-YLLs) จังหวัดมหาสารคาม ปี พ.ศ. 2561 - 2566 พบว่า จำนวนปีที่สูญเสียไปก่อนวัยอันควร (Year of Life Lost-YLLs) รวมเพศชายและเพศหญิง จังหวัดมหาสารคาม ปี พ.ศ. 2561 - 2566 แยกรายโรค 20 ลำดับแรก เรียงลำดับดังนี้ ลำดับที่ 1 การติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่าง มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ลำดับที่ 2 โรคหลอดเลือดสมอง มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ลำดับที่ 3 การติดเชื้ออื่นในกระแสเลือด มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ลำดับที่ 4 การบาดเจ็บทางถนนมีแนวโน้มลดลง ลำดับที่ 5 โรคเบาหวาน มีแนวโน้มลดลง ลำดับที่ 6
โรคไตเรื้อรัง มีแนวโน้มลดลง ลำดับที่ 7 โรคมะเร็งตับ มีแนวโน้มลดลง ลำดับที่ 8 โรคตับแข็งและโรคตับเรื้อรังอื่นๆ มีแนวโน้มลดลง ลำดับที่ 9 โรคหัวใจขาดเลือดมีแนวโน้มลดลง ลำดับที่ 10 โรคมะเร็งหลอดลมและปอด มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ลำดับที่ 11 การจมน้ำมีแนวโน้มลดลง ลำดับที่ 12 โรคทางเดินปัสสาวะและภาวะมีบุตรยากในเพศชาย มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ลำดับที่ 13 โรคมะเร็งถุงน้ำดีและทางเดินน้ำดี มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ลำดับที่ 14 ทำร้ายตัวเอง มีแนวโน้มลดลง ลำดับที่ 15 วัณโรค มีแนวโน้มลดลง ลำดับที่ 16 โรคมะเร็งเต้านม มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ลำดับที่ 17 โรคอัลไซเมอร์และภาวะสมองเสื่อมอื่นๆ มีแนวโน้มลดลง ลำดับที่ 18 โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ลำดับที่ 19 โรคมะเร็งต่อมน้ำเหลืองชนิดนอนฮอดจ์กิน มีแนวโน้มลดลง และลำดับที่ 20 การติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น โดยในปี 2566 ค่าความสูญเสียปีสุขภาวะอันเนื่องมาจากการสูญเสียจากการตายก่อนวัยอันควร (YLLs) ของโรคลำดับที่ 2 โรคหลอดเลือดสมอง (คิดเป็นร้อยละ 12.27 ของผลรวมค่า YLLs ทั้งหมดใน 20 ลำดับโรคแรก) ลำดับที่ 5 โรคเบาหวาน (คิดเป็นร้อยละ 7.04 ของผลรวมค่า YLLs ทั้งหมดใน 20 ลำดับโรคแรก) ลำดับที่ 6 โรคไตเรื้อรัง (คิดเป็นร้อยละ 6.98 ของผลรวมค่า YLLs ทั้งหมดใน 20 ลำดับโรคแรก) และลำดับที่ 9 โรคหัวใจขาดเลือด (คิดเป็นร้อยละ 4.38 ของผลรวมค่า YLLs ทั้งหมดใน 20 ลำดับโรคแรก) หากรวมค่าความสูญเสียปีสุขภาวะอันเนื่องมาจากการสูญเสียจากการตายก่อนวัยอันควร (YLLs) ทั้ง 4 โรค (โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง-NCDs) รวมกันจะมีค่ามากถึง ร้อยละ 30.67 ของผลรวมค่า YLLs ทั้งหมดใน 20 ลำดับโรคแรก⁽⁴⁾

เพื่อให้ประชาชนจังหวัดมหาสารคามมีอายุเฉลี่ยยืนยาวเป็น 94 ปี และอายุเฉลี่ยการมีสุขภาพดีเป็น 86.5 ปี ในปี 2585 ตามประกาศเป้าหมายของแผนพัฒนาจังหวัดมหาสารคาม ระยะ 20 ปี (2566-2585) และเพื่อมุ่งสู่เป้าหมายให้เกิด Blue Zones ในจังหวัดมหาสารคาม จำเป็นอย่างยิ่งต้องยกระดับการป้องกันการไม่ป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) อย่างเข้มแข็งของทุกภาคส่วนในจังหวัดมหาสารคาม โดยนำปัจจัยสำคัญมาประกาศเป็นนโยบายระดับจังหวัดและกำหนดเป็นวาระสำคัญของจังหวัดมหาสารคาม จึงได้ประกาศนโยบาย “มหาสารคาม จังหวัดสุขภาพดี” ด้วยหลักการดำเนินงาน (1) อาหารดี (2) ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ (3) อารมณ์ดี (4) เลิกการดื่มสุรา/เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (5) เลิกการสูบบุหรี่ (6) สิ่งแวดล้อมดี และ (7) ความสัมพันธ์ที่ดี/สร้างสังคมอบอุ่น โดยเรียกคำย่อว่า “3อ 4ส” และกำหนดให้เป็นนโยบายสำคัญของจังหวัดมหาสารคาม⁽⁵⁾

การพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ (Public Sector Management Quality Award : PMQA) ของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม

Sa-ngud Chualinfa — 2026-03-17

สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ได้กำหนดนโยบายการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการองค์กร โดยนำเกณฑ์คุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ (PMQA) มาใช้เป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนการพัฒนาองค์กร ตั้งแต่ปี 2561 จนถึงปัจจุบัน และในปี 2567 ได้กำหนดเป็นตัวชี้วัดในแผนยุทธศาสตร์กระทรวงสาธารณสุขระยะ 20 และสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคามได้กำหนดเป็น ตัวชี้วัดที่ 38.3 ร้อยละของส่วนราชการในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ผ่านเกณฑ์การพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ (PMQA) ตามเกณฑ์ที่กำหนด แผนงานที่ 11 การพัฒนาระบบธรรมาภิบาลและองค์กรคุณภาพ โครงการที่ 26 โครงการพัฒนาองค์กรคุณภาพ ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 4 ด้านบริหารเป็นเลิศด้วยธรรมาภิบาล (Governance Excellence) และ 2) การดำเนินการประเมินองค์การด้วยตนเอง (Self-Assessment) หมวด 1 - 6 หาโอกาสในการปรับปรุง (Opportunity For Improvement : OFI) โดยให้ส่วนราชการต้องดำเนินการทั้ง 7 หมวด สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดและสำนักงานสาธารณสุขอำเภอ จะต้องดำเนินการจัดทำรายงานผลการดำเนินการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ (PMQA) ที่โดดเด่น โดยบังคับรายหมวดที่ 2 การวางแผนเชิงยุทธศาสตร์ และให้ส่วนราชการเลือกอีก 1 หมวด ที่ดำเนินการโดดเด่น รวมเป็น 2 หมวด โดยปีถัดไป ปีละ 1 หมวด จนครบทั้ง 6 หมวดต่อไป ซึ่งได้กำหนดเป้าหมายความสำเร็จระดับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด และสำนักงานสาธารณสุขอำเภอ ร้อยละ 100 ซึ่งจะมีการติดตามผลการดำเนินงานเป็นรายไตรมาส 3, 6, 9 และ 12 ผ่านระบบออนไลน์ โดยมีรายละเอียดตาม Small Success PMQA ปี 2567

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม ได้ดำเนินการทั้ง 7 หมวด การพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ (Public Sector Management Quality Award : PMQA) โดยใช้เกณฑ์คุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ พ.ศ. 2562 ประกอบด้วย 1) ลักษณะสำคัญขององค์การ ปี 2567 (หมวด P) 2) ประเมินองค์กรด้วยตนเองเทียบกับเกณฑ์คู่มือคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ พ.ศ. 2562 และโอกาสในการปรับปรุงองค์การ (Opportunity of Improvement) โดยใช้ ADLI ในหมวด 1 - 6 หมวด 1 การนำองค์การ หมวด 2 การวางแผนเชิงยุทธศาสตร์ หมวด 3 ผู้รับบริการและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย หมวด 4 การวัด การวิเคราะห์ และการจัดการความรู้ หมวด 5 บุคลากร หมวด 6 การปฏิบัติการ หมวด 7 ผลลัพธ์การดำเนินการ 3) ประเมินองค์กรด้วยตนเองเทียบกับเกณฑ์ (Self-Assessment) และโอกาสในการปรับปรุงองค์การ โดยใช้ LeTCLi ในหมวด 7 ผลลัพธ์การดำเนินการ 4) แผนพัฒนาองค์กรของหมวดที่ได้ดำเนินการ (หมวดละ 1 แผน)

การพัฒนาเมืองสมุนไพรจังหวัดมหาสารคาม Development of Herbal city in Mahasarakham province

Ruttawadee Khotnarin — 2026-03-17

จังหวัดมหาสารคามมีการดำเนินงานตามแผนแม่บทแห่งชาติว่าด้วยการพัฒนาสมุนไพรไทย ฉบับที่ 1
(พ.ศ. 2560 - 2565) และฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2566 - 2570) ในการพัฒนาเมืองสมุนไพรคลัสเตอร์เกษตรวัตถุดิบสมุนไพร ตั้งแต่ปี 2561 เป็นต้นมามีการขับเคลื่อนการดำเนินงานผ่านคณะกรรมการเมืองสมุนไพรจังหวัดมหาสารคาม ที่มีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วนทั้งภาครัฐและเอกชน โดยมีเป้าหมายเพื่อให้เกิดการพัฒนาด้านเกษตรวัตถุดิบสมุนไพรที่ได้มาตรฐาน เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นจากการปลูกพืชสมุนไพร ปัจจุบันจังหวัดมหาสารคามมีพื้นที่ปลูกพืชสมุนไพรผ่านการรับรองมาตรฐาน GAP/Organics จำนวน 240 ไร่ วัตถุดิบที่ผ่านการรับรองมาตรฐาน ได้แก่ ขมิ้นชัน ไพล มะขามป้อม ใบบัวบก กระเจี๊ยบแดง หญ้าดอกขาว พญายอ ตะไคร้
ปี 2567 มีมูลค่าการซื้อขายวัตถุดิบสมุนไพรมูลค่ารวม 23 ล้านบาท ตลาดรองรับวัตถุดิบสมุนไพร ได้แก่ บริษัทยาสมุนไพรภาครัฐและเอกชน LAZADA ประเทศลาว จีน อเมริกา ซึ่งเป้าหมายการพัฒนาของจังหวัดมหาสารคามเพื่อให้เป็นแหล่งผลิตวัตถุดิบสมุนไพรคุณภาพของไทยและต่างประเทศ เป็นศูนย์กลางแห่งความเป็นเลิศด้านการเรียนรู้ การบริการและนวัตกรรมด้านการแพทย์แผนไทย การแพทย์ทางเลือกและสมุนไพรระดับสากล การดำเนินงาน เมืองสมุนไพรคลัสเตอร์เกษตรวัตถุดิบสมุนไพรของจังหวัดมหาสารคาม ประกอบด้วย (1) ส่งเสริมการปลูกพืชสมุนไพรให้ปลอดภัยผ่านการรับรองมาตรฐาน GAP/Organics และการแปรรูปวัตถุดิบสมุนไพรตามเกณฑ์ความต้องการของตลาดโรงงานผลิตยาสมุนไพร (2) ส่งเสริมการผลิตยาสมุนไพรในโรงพยาบาลมหาสารคามและสนับสนุนให้มีการซื้อขายยาสมุนไพรระหว่างโรงพยาบาลชุมชนและโรงพยาบาลมหาสารคาม (3) ส่งเสริมการใช้ยาสมุนไพรทดแทนยาแผนปัจจุบันในสถานบริการสาธารณสุขทุกระดับ (4) ส่งเสริมการตลาดสมุนไพรในตลาดโรงงานผลิตยาสมุนไพรภาครัฐและเอกชน โดยการจัดงานมหกรรมสมุนไพรนานาชาติ

ผลการพัฒนาเมืองสมุนไพรจังหวัดมหาสารคาม ปี 2561 ซึ่งจังหวัดได้รับงบประมาณสนับสนุนจากงบกลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง พัฒนาเมืองสมุนไพร ดังนี้ (1) สร้างโรงงานผลิต
ยาสมุนไพรมาตรฐาน WHO GMP ภายใต้การกำกับดูแลของโรงพยาบาลมหาสารคาม วงเงิน 53 ล้านบาท
ทำให้โรงงานผลิตยาสมุนไพรจัมปาศรี มีอุปกรณ์เครื่องมือการผลิตยาสมุนไพรที่ทันสมัยได้ครบทุกรูปแบบ (2) สร้างโรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน โรงพยาบาลมหาสารคาม ด้วยงบประมาณ 10 ล้านบาท โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน ที่มีรูปแบบการให้บริการที่ดีเยี่ยม ครอบคลุมทุกศาสตร์ด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์แผนจีน

Development of Palliative care system in the health community network, Cheunchom hospital

Mayuree Lepon — 2026-03-17

Abstract

Background : Palliative care plays a vital role in enhancing the quality of life for patients in the terminal stage and their families. Continuity of care at home after hospital discharge is essential to ensure comfort and dignity in the final stages of life. However, gaps in access to appropriate and contextually relevant services still exist, particularly at the community level. Therefore, it is necessary to develop an effective home-based palliative care system that ensures continuity of care and aligns with the local context and community needs.

Material and method : This study employed an action research design, conducted through a four-phase cycle: planning, acting, observing, and reflecting. The target group consisted of 72 terminally ill patients receiving care at the Palliative Care Clinic of Chuenchom Hospital, Maha Sarakham Province. The research instruments included: (1) the Edmonton Symptom Assessment Scale (ESAS), (2) an advance care planning questionnaire for end-of-life care, and (3) a follow-up form for palliative care outcomes. Data collection was conducted between April and September 2024. The data were analyzed using frequency, percentage, mean, standard deviation, and paired t-test.

Results : Following the implementation of palliative care, patients showed a statistically significant reduction in the severity of all nine symptoms assessed using the Edmonton Symptom Assessment Scale (p-value < 0.001). All patients participated in structured family meetings and advance care planning. In addition, patients received spiritual care, which helped them achieve greater emotional and psychological relief compared to their condition prior to receiving palliative care.

Conclusion : The developed home-based palliative care system proved to be effective in ensuring appropriate and continuous care for terminally ill patients. It significantly reduced the severity of symptoms, enhanced patients' quality of life, and holistically addressed the physical, psychological, social, and spiritual needs of both patients and their families in a systematic manner.

Keywords : Palliative care, Symptom severity, Terminally ill patients

ประสิทธิผลของโปรแกรมการกำกับตนเองต่อพฤติกรรมการควบคุมโรคหืดในเด็กวัยเรียน อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

Wanthanee Thongnak — 2026-03-17

Abstract

Introduction : Asthma is a common chronic disease in school-age children. If not properly controlled, it can affect quality of life and increase healthcare utilization. Promoting self-management is an important approach to disease control.

Objective : To study the effects of a self-regulation program on health behaviors and lung function in school-age children with asthma.

Research Design and Methods : A quasi-experimental research with two groups, pre-test and post-test design. The sample consisted of 66 school-age children with asthma receiving care at Phayakkhaphumphisai Hospital, divided into experimental and control groups of 33 each. The experimental group received a self-regulation program based on Bandura's concept. Data were collected using an asthma control behavior questionnaire and lung function tests. Data were analyzed using descriptive statistics and t-test.

Results : After the experiment, the experimental group had significantly higher mean scores of asthma control behaviors than before the experiment and higher than the control group (p-value<0.05). They also had significantly higher lung function values than before the experiment and higher than the control group (p-value<0.05).

Conclusion : The self-regulation program was effective in promoting disease control behaviors and improving lung function in school-age children with asthma. It should be applied in the care of school-age children with asthma for effective disease control.

Keywords : Asthma, School-age Children, Self-regulation Program, Disease Control Behaviors, Lung Function

ความสำเร็จในการรับประทานยาสูตร 3HP (Isoniazid+ Rifapentine) ในการรักษาผู้ป่วยวัณโรคระยะแฝง ของบุคลากรทางการแพทย์ประจำอำเภอบรบือ

Apinya Chaisaeng — 2026-03-17

Abstract

This cross-sectional research aimed to examine the success of taking 3HP latent tuberculosis medication among medical personnel at Borabu hospital and subdistrict health promotion hospitals in Borabu district, conducted from September 2024 to February 2025. A total of 439 cases were included. The majority of the participants were female (324 cases, 73.8%), and most were over 40 years old (140 cases, 31.9%). Medical personnel who consented to undergo screening for latent tuberculosis using the Interferon-Gamma Release Assay (IGRA) were found to have positive IGRA results in 39 cases (8.9%).

Of the 39 medical personnel with positive IGRA results, 30 cases (76.9%) consented to receive the 3HP regimen. The study found no statistically significant differences in gender or age group (P > 0.05). However, there was a statistically significant association between the institution of employment and latent tuberculosis infection (P < 0.05).
Among the 30 participants who received the 3HP regimen, 28 (93.3%) completed the treatment, while 2 (6.7%) discontinued due to adverse effects—fever in one case and rash in another. During the 12-week treatment period, 12 participants (40%) experienced adverse reactions, with some reporting more than one symptom. The most common side effects were fatigue and nausea (10 cases, 33.3%), followed by fever, headache, and body aches (9 cases, 30%), rash (6 cases, 20%), numbness in the hands and feet (3 cases, 10%), and diarrhea (1 case, 3.3%). No cases of hepatitis or other severe side effects were reported. Most adverse reactions occurred during the first month of treatment and were self-limiting.

Keywords : latent tuberculosis, 3HP Latent Tuberculosis Drug, Adverse drug reaction

การพัฒนารูปแบบการจัดบริการการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายแบบประคับประคอง โดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

Jariya Thitathan — 2026-03-17

Abstract

Objectives : To develop and evaluate outcomes of a palliative care model through network partnership participation.

Methodology : This research and development study employed participatory action research methodology, conducted from January to December 2024. The sample consisted of 70 terminal patients and 12 multidisciplinary healthcare professionals. Data were collected using standardized assessment forms, semi-structured interview and satisfaction evaluation form. Data analysis involved descriptive statistics and content analysis.

Results : The developed model comprised three main components: (1) participatory management system, (2) one-stop service system, and (3) network partnership participation. Evaluation results showed significant improvements: service accessibility increased from 56.82% to 95.71%, access opioids rates from 60% to 90%.from 60% to 90%, death-place rates as per patients' wishes increased from 30% to 75%, and patient and family satisfaction increased to 94.28% and 97.14% respectively. The number of network partners expanded from 2 to 5 organizations.

Conclusion and Recommendations : The developed care model significantly improved palliative care efficiency. Further implementation and long-term sustainability studies are recommended.

Keywords : Palliative Care, Network Partnership Participation, Research and Development

การพยาบาลผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจล้มเหลวที่ใช้เครื่องช่วยหายใจ : กรณีศึกษา

Jaruree Pootong — 2026-03-17

Abtract

Introduction : Congestive Heart Failure (CHF) is a condition where the heart does not function efficiently, leading to insufficient blood supply to the body. It is a major cause of death worldwide, including in Thailand. Patients often experience symptoms such as shortness of breath, leg swelling, and pulmonary edema. Some cases require the use of ventilators, which increases medical costs and the workload for healthcare personnel. Therefore, nurses must possess the knowledge and skills to effectively care for critically ill patients and plan treatments.

Objective : To study the nursing care of patients with heart failure who require ventilator support in the Respiratory Care Unit (RCU).

Methods : A comparative study of two patients admitted to the Respiratory Care Unit (RCU) at Trang Hospital was conducted, covering the critical phase, continuous care phase, and discharge planning phase. The study was carried out from January 1, 2025, to March 31, 2025. Data collection tools included interviews, observations, and medical records.

Results : Both patients presented with similar symptoms, including dyspnea, tachypnea, orthopnea, and pulmonary edema—common manifestations of acute heart failure. Both were diagnosed with heart failure and required mechanical ventilation in the Respiratory Care Unit (RCU). However, they had differing underlying conditions and risk factors. The patients received standard critical care nursing for mechanically ventilated patients, focusing on vital sign monitoring, airway management, diuretic administration (Lasix), and ventilator weaning protocols. Gordon's Functional Health Patterns and Orem's Nursing Theory guided nursing care by assessing health status, planning interventions, and formulating nursing diagnoses.Case 1 posed challenges due to severe myocardial dysfunction and high-risk behavior (smoking), which hindered recovery. Additionally, a history of inconsistent treatment adherence increased the risk of recurrence. Case 2 was complicated by a hypertensive crisis and atrial fibrillation, requiring meticulous medication management and close monitoring for complications. Both patients successfully stabilized without severe complications and were effectively weaned off mechanical ventilation.

Keywords : Nursing care, Heart failure, Ventilator use, Orem's Nursing Theory

ผลของการพัฒนาระบบการป้องกันความคลาดเคลื่อนทางยาผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม

Saranya Lajanteuk — 2026-03-17

Abstract

Medication errors are a significant issue in all stages of medication use. These errors can result in patients receiving incorrect medications and leading to adverse drug events. This study aims to study the context and issues of outpatient medication errors, to develop a system for preventing outpatient medication errors, and to evaluate the effectiveness of the developed prevention system. This action research was conducted by collecting data on medication errors using the Healthcare Risk Management System (HRMS) between April 1, 2023, and March 31, 2024. The study was divided into two periods: the pre-intervention period from April to September 2023, and the post-intervention period from October 2023 to March 2024. Data analysis was performed using descriptive statistics, including error frequency medication error rates per 1,000 prescriptions, and percentage changes. The findings revealed that before the system was developed, a total of 105 medication errors (2.13 errors per 1,000 prescriptions) were recorded, consisting of 84 pre-dispensing errors, 17 prescribing errors, and 4 dispensing errors. After the system was developed, the number of medication errors decreased to 84 (1.69 errors per 1,000 prescriptions), with reductions in all types of errors: pre-dispensing errors decreased by 41.85%, prescribing errors by 12.91%, and dispensing errors by 100%. Additionally, the number of near-miss errors (A-B) decreased from 99 to 83, and missed errors (C-D) decreased from 6 to 1. No reports of errors at severity levels E-I were found before or after the system implementation.

Keywords : Medication errors, medication error prevention system, outpatient pharmacy services.

ผลการพัฒนาระบบการฟื้นฟูสมรรถภาพปอดของผู้สูบบุหรี่ที่ทำงานในส่วนราชการ ที่เข้ารับบริการในคลินิกคนไร้ควัน โรงพยาบาลโกสุมพิสัย

Anpatcha Sakhornkhan — 2026-03-17

Abstract

This action research aimed to1) studied about the situation of behaviors of government employeesin Kosum Phisai District2) developed system of pulmonary rehabilitation program and 3) Evaluated the effectiveness of the developed system. The study employed a participatory action research design, conducted over two cycles, each comprising three phases: situation analysis, development of intervention strategies using the 4-step cycle of planning, acting, observing, and reflecting as proposed by Kemmis & McTaggart, and evaluation. The instruments included interview questionnaire, fagerstrom test for nicotine dependence interview questionnaire. Equipmemt were spirometry, apply blow bottle and lemon. Descriptive statistic and Wilcoxon signed rank test used to analysed. The result indicated that the smoker usually smoke before work in the morning,after meal and when they had party and social interaction. The pulmonary physical therapy for smoker were 3P (pao, pun, preaw : Pao = breathing exercise, Pun = aerobic exercise, Preaw = sour from lemon) apply with 5 A (Ask, Advise, Assess, Assist, Arrangement follow up). The study reviewed that the program of pulmonary rehabilitation cannotimprove pulmonary function but can reduce nicotine addict significantly. Futhermore 3P (pao, pun, preaw) were theorther choice to treat and help the smoker cessation.

Keywords : smoker cessation nicotine cigarette

การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างพลังอำนาจ ในการดูแลตนเองของผู้ป่วย ที่ได้รับความเสียหายจากการเข้ารับการรักษาพยาบาล

Ratiya Prasara-a — 2026-03-17

Abstract

This research aims to develop an empowerment model for self-care in patients affected by medical treatment and to examine the effects of self-care empowerment on the quality of life of these patients in Maha Sarakham Province. The study follows a four-phase action research approach. Scope of the Study The study focuses on patients who have suffered from medical treatment under the universal health coverage scheme, receiving healthcare services in Maha Sarakham Province. Eligible participants include those with chronic illnesses or conditions requiring continuous treatment, who voluntarily consent to participate in the research. The study is conducted from October 2023 to September 2024. Data Collection and Research Tools Data collection involves the use of the following research instruments: (1) Empowerment Process Model –adapted from Gibson’s empowerment concept and integrated with Orem’s self-care theory: Step 1: Recognizing and understanding the actual situation, Step 2: Critical reflection and evaluation, Step 3: Decision-making and selecting appropriate self-care actions, Step 4: Sustaining effective self-care practices
(2) Data Collection Tools – Including a personal information record form and the Thai version of the WHOQOL-BREF (World Health Organization Quality of Life – Brief Version). Findings (1) Empowerment Model for Self-Care : The developed empowerment model consists of four steps and is implemented over eight weeks: Step 1: Recognizing and understanding the actual situation, Step 2: Critical reflection and evaluation, Step 3: Decision-making, selecting appropriate self-care actions, and taking action, Step 4: Sustaining effective self-care practices. (2) Effects of Empowerment in Self-Care on the Quality of Life of Patients Affected by Medical Treatment in Maha Sarakham Province.
A study on 12 patients affected by medical treatment in Maha Sarakham Province found that most had a good quality of life (Mean = 97.25, SD = 13.772). When considering specific aspects, the findings were as follows: 1) Physical health: Most patients had a moderate quality of life (Mean = 23.92, SD = 4.833). 2) Mental health : Most had a moderate quality of life (Mean = 22.75, SD = 3.279). 3) Social relationships: Most had a good quality of life (Mean = 12.17, SD = 1.946). 4) Environment: Most had a good quality of life (Mean = 31.00, SD = 5.135). In summary, the role of nurses in this sector requires a combination of knowledge, skills, and teamwork to ensure high-quality patient care and maximize benefits for service recipients.

Keywords : Empowerment, Quality of Life, Patients Affected by Medical Treatment

การประเมินผลแผนปฏิบัติราชการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสาคร

Aroonothai Noyim — 2026-03-17

Abstract

This research is an evaluation research study aimed at assessing the performance of the Fiscal Year 2024 Operational Plan of the Samut Sakhon Provincial Public Health Office, focusing on its alignment with the Ministry-level Operational Plan. The study emphasizes the analysis of the plan's efficiency and effectiveness. Researchers collected, studied, and analyzed data from relevant documents using content analysis. The research methodology included defining the population and sample, research instruments, research procedures, data collection, and data analysis. The population and sample consisted of the Fiscal Year 2024 Operational Plan of the Samut Sakhon Provincial Public Health Office and other related documents, such as the 20-Year National Strategy for Public Health, the Fiscal Year 2024 Operational Plan of the Ministry of Public Health, and the Fiscal Year 2024 Operational Plan of the Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health. The data collection instrument was an evaluation form for the Fiscal Year 2024 Operational Plan of the Samut Sakhon Provincial Public Health Office, using the CIPP Model as a framework for evaluation across four dimensions: context evaluation, input evaluation, process evaluation, and product evaluation.

The research findings revealed the following : Context Evaluation : The vision, mission, objectives, goals, and four strategic plans of the Ministry of Public Health were found to be consistent with the public health issues in Samut Sakhon Province. The analysis of disease and health hazard situations identified key factors impacting health, including an aging society and increasing environmental problems. The health status of the population in Samut Sakhon Province showed a trend of improvement, with an overall life expectancy of 79.30 years. The plan generally addressed the health problems of the local population. However, challenges remained in ensuring consistent understanding and implementation across relevant agencies. Input Evaluation : In terms of personnel, the plan involved the establishment of steering and operational committees, with public health academics comprising the majority (51.14%). The first strategic issue had the highest personnel involvement (29.55%). Regarding budget, the highest allocation was from income funds, followed by provincial development funds and maintenance funds. Process Evaluation: Each stage of the process, including planning, implementation, monitoring, and plan adjustment, was evaluated. The planning phase adhered to the set timeline, and implementation followed the reviewed and approved plan. The second strategic issue received the highest budget allocation (10,901,750 baht), followed by the first (10,835,359 baht), fourth (4,151,770 baht), third (2,913,720 baht), and fifth (130,280 baht) issues, with a total project budget of 30,197,759 baht. Post-approval adjustments included 23 plan increases (24.21%) and 18 plan reductions (18.95%), with 56 additional plans approved, totaling 151 plans. The additional budget was 9,061,038 baht, but some projects faced integration issues, delays, or overlaps with other agencies, leading to plan cancellations. The first and second strategic issues saw the largest budget increases. Monitoring revealed 51 plan adjustments (57 times), primarily for timeline changes, budget reductions, and plan cancellations. Overall, data integration among agencies was crucial for reducing duplication and ensuring timely implementation. Product Evaluation: The Fiscal Year 2024 Operational Plan of the Samut Sakhon Provincial Public Health Office was evaluated in terms of budget disbursement and performance indicators. The first strategic issue received the highest budget, with 27,333,465 baht spent and 7,886,566 baht remaining. Performance indicators showed that the first strategic issue met 14 indicators and failed 1, while the second met 18 and failed 9. Overall, 40 out of 59 indicators were met (67.79%).

Research recommendations included : Analyze health situations in the local context, addressing issues like PM2.5, drug abuse, and traffic. Enhance interagency collaboration and include relevant professionals and personnel from the Provincial Administrative Organization and sub-district health promotion hospitals in plan development. Encourage workgroups and district health offices to seek external funding. Adhere strictly to the operational plan timeline. Conduct annual plan development workshops. Hold monthly meetings to monitor performance indicators and address obstacles.

Keywords : Operational Plan, Evaluation, CIPP Model.

ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยเบาหวาน โรงพยาบาลบรบือ จังหวัดมหาสารคาม

Thakun Sihabunmak — 2026-03-17

Abstract

This retrospective analytical study aimed to investigate factors associated with the occurrence of stroke and to analyze various clinical and laboratory parameters for predicting the likelihood of stroke in patients with type 2 diabetes who received treatment at the diabetic clinic of Borabue Hospital. A total of 272 patients were included in the study and were divided into two groups: the first group comprised 136 type 2 diabetic patients with cerebrovascular disease, while the second group included 136 diabetic patients without cerebrovascular disease. Data were collected retrospectively from medical records and the hospital database using validated research instruments, including a data recording form reviewed by experts in internal medicine and statistics for accuracy and completeness in addressing the research objectives. The data collection period spanned from January 1, 2021, to December 31, 2024. Data were analyzed using descriptive statistics and inferential statistics, including the Chi-square test and multiple logistic regression.

Factors associated with the occurrence of stroke in patients with type 2 diabetes included blood glucose levels, which were identified as the most significantly related factor. A history of comorbidities such as chronic kidney disease, hypertension, hyperlipidemia, and other underlying conditions also influenced stroke risk. Additional factors found to have statistically significant associations with stroke occurrence included gender, history of smoking and alcohol consumption, HDL cholesterol levels, history of diabetes medication use, use of antihypertensive and lipid-lowering medications, and systolic blood pressure.

Based on these findings, the study recommends the development of strategic approaches to managing patients with diabetes to reduce the incidence of stroke. Priority should be given to controlling the risk factors identified in this study. Furthermore, it is recommended that Borabue Hospital develop a diabetes care manual and implement proactive educational programs for newly diagnosed patients, particularly those in high-risk groups as identified by this research.

Keywords : type 2 diabetic patients, cerebrovascular disease, factors

การพัฒนาระบบสื่อสารความเสี่ยงโรคและภัยสุขภาพ ของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม ปี 2567

Wipada Kongsong — 2026-03-17

Abstract

Currently, public health problems are increasingly changing due to social, environmental, and behavioral factors, and communication is a process that is constantly changing, affecting people's interactions and behaviors in solving or preventing diseases. Therefore, the Ministry of Public Health has a policy to drive risk communication and community participation, which are core competencies in the response group of the International Health Regulations (IHR), World Health Organization. Accordingly, the researcher is interested in studying. The Model for Developing of Risk Communication Disease and Health Hazards at Mahasarakham Provincial Public Health Office in 2024.
The objectives are 1) Develop a disease and health risk communication model 2) To study the success factors. It is an action research using a 4-step process : 1) Planning, analyzing the situation and determining the development model 2) Action, following the development model 3) Observation, evaluating, providing feedback for improvement or development and 4) Reflection, returning information and summarizing the development model to be used as a guideline for developing a risk communication system, resulting in the public receiving clear, fast, and reliable information, creating behaviors to prevent and control the spread of diseases and health hazards. The co-researchers are: Risk Communication Team, 16 people, development period in 2024, data collection by 1) group discussion record form, 3) interview form, 3) assessment form based on risk communication performance criteria, data analysis by descriptive and inferential statistics.

The research results showed that the planning stage has operations that can still be developed to have the capability to manage the risk communication system to be greater strength and there is a plan to develop the risk communication system. The operation stage has developed the risk communication system according to the risk communication operation guidelines according to the International Health Regulations and the assessment according to the core competencies. The observation stage has developed the risk communication model with community participation and the reflection stage.
The development model of the disease and health hazard risk communication system is as follows: 1) Create a mechanism and organizational structure, roles and responsibilities in risk communication. 2) Determine the risk communication plan, operational guidelines.
3) Guidelines for coordinating information with various mission groups and related agencies. 4) Use information technology to collect and maintain information. 5) Review the results of the operation to predict future results. This results in an assessment based on the risk communication and community engagement criteria that is at a level of apparent competence. The success factors are: 1) Executives give importance to setting clear policies and continuously monitoring the operation. 2) Integrate the operation, coordinate information with other mission groups. 3) Have various risk communication channels.
4) Be quick and timely in communicating risks.

Keywords : Risk communication, Model development

ปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการเสียชีวิตของผู้ป่วยวัณโรคปอดเสมหะพบเชื้อ โรงพยาบาลวาปีปทุม อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม

Korakot Poomsri — 2026-03-17

ABSTRACT

Background : Pulmonary tuberculosis remains a major public health concern in Thailand and globally, particularly among patients with smear-positive results, who are at higher risk of transmission and mortality. Identifying factors associated with mortality in this patient group is essential for effective treatment planning and prevention strategies.

Objective : Determined factors associated with death in smear-positive pulmonary TB patients in Wapipathum Hospital.

Methods : A retrospective cohort study was conducted in Wapipathum Hospital. Medical records of new or relapse TB patients with smear positive from 1^st October 2023 to 30^th September 2024 have been reviewed from date of diagnosis, during treatment until patients cured or died. Analysis of characteristics and factors in pulmonary tuberculosis patients who died and those who survived by Fisher’s exact test. Risk differences were calculated by generalized linear model to determine factors associated with mortality.

Results : 50 smear positive pulmonary TB patients were enrolled, 6 cases died, mortality rate was 12%. 3 cases (50%) died of TB, 4 cases (66.7%) died in first 2 months of treatment. Factors associated with mortality was sputum smear positive 3+ (adjusted risk difference 22.99%, 95% confident interval 8.54%-37.44%)

Conclusion and Discussion : This study found patients with high grade sputum smear positive associated with mortality. Pulmonary TB screening and fast access for early treatment and closed monitoring in high grade sputum smear positive patients is necessary.

Keywords : Pulmonary Tuberculosis, Mortality, Risk Factors

การพัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม

Supukcha Tewela — 2026-03-17

Abstract

This participatory action research aimed to study and develop a model for drug addiction treatment and rehabilitation with community participation, focusing on the use of community processes and mechanisms to help patients recover their physical, mental, and social conditions sustainably. The research was conducted between October 2023 and September 2024. Quantitative and qualitative data were collected. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics and qualitative data using content analysis. The results of the research found that the target group received treatment and rehabilitation, totaling
42 people. The model for drug addiction treatment and rehabilitation with community participation was as follows: 1) Organizing an integrated community to work with all sectors to screen and find patients in the community. 2) Evaluating and separating groups of users, addicts, and addicts. 3) Treating and rehabilitating patients with Matrix Program, Motivational Interviewing,
Cognitive Behavioral Therapy. 4) Follow-up home visits by VHV Buddy after completing treatment according to the criteria. 5) Training vocational skills to provide assistance to create sustainability. Therefore, drug addiction treatment and rehabilitation with community participation has a positive effect on promoting physical and mental rehabilitation of patients, as well as helping to reduce the problem of relapse. The community plays an important role in providing support and creating strong networks to enable patients to effectively adjust and reintegrate into society. In addition, the involvement of community members and families in helping patients helps strengthen society and reduce the problem of drug abuse in the long run.

Keywords : Treatment, Rehabilitation, Drug Addicts, Community Participation

การพยาบาลผู้ป่วยบาดเจ็บที่ศีรษะ : กรณีศึกษา

Kantiphot Sonsod — 2026-03-17

Abstract

Background: Head injuries are a significant medical concern that can affect the brain, ranging from mild to severe levels. Without appropriate care, these injuries they may lead to serious complications or even death. This study aimed to compare and analyze care approaches for patients with mild and severe head injuries and propose improvements for care in community hospitals.

Objective: To study nursing care and referral processes for two patients with head injuries

Methods: The study examined nursing care and referral processes for two patients receiving treatment. Data was collected from patient medical records, interviews, and observations of patients and their families. The data were analyzed using the nursing process.

Results: One case involved a mild head injury, where care included wound suturing, administration of antibiotics and intravenous fluids, and appropriate monitoring without complications. In contrast, the severe head injury case required intubation and sedation to reduce brain swelling. Equipment and documentation for the patient transfer were fully prepared. However, issues such as incorrect assessments for patients with unclear histories and delays in patient referrals due to coordination limitations were identified. The patient with a severe injury was transferred to a higher-capacity hospital for appropriate treatment. Nursing care for head injury patients should not only focus on survival but also emphasize effective care during transfers to minimize disability and complications.

Keywords : Nursing process, Head injury, Referral care, Case study

การพัฒนาระบบการติดตามประเมินอาการผู้ป่วยจิตเวชร่วมกับการใช้สารเสพติด ที่เสี่ยงต่อการก่อเหตุรุนแรงทางสังคม

Oranong Rannan — 2026-03-17

Abstract

This study is an action research aimed at developing a monitoring and assessment system for psychiatric patients with co-occurring substance use, who are at risk of committing social violence. The research was conducted within the context of Kantharawichai Hospital, covering 10 sub-districts under its responsibility in Kantharawichai District. The research involved improving the existing problematic system through the participation of a multidisciplinary team of 20 professionals and an operations committee of 64 members. The development and implementation process was guided by the World Health Organization’s “Six Building Blocks of a Health System” framework. The study period was from January 2022 to December 2023. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics, including frequency distribution and percentages, while qualitative data were analyzed using content analysis.

The results showed that a Clinical Practice Guideline (CPG) was developed for assessing psychiatric patients with substance use. Additionally, channels for information referral, follow-up, and systematic assessment were established. After participating in the project, patients classified in the “red” group (high severity) decreased by 42.86%, those in the “yellow” group (moderate severity) decreased by 22.72%, while the “green” group (low severity) increased by 15.68%. Importantly, six patients were newly assessed in the “white” group (no risk), which previously had no patients.

The development model resulted in systemic changes in monitoring and assessing psychiatric patients with substance use, enabling more appropriate, faster, and efficient treatment planning. These improvements were achieved through collaboration among network partners connected via the Six Building Blocks framework, including Service Delivery, Health Workforce, Health Information Systems, Access to Essential Medicines, Health Financing, and Leadership/Governance.

However, key challenges included leaving family members solely responsible for patient care, which may lack adequate knowledge and skills. Additionally, the severe local drug epidemic increased the risk of psychiatric patients returning to substance use cycles if not closely supervised and managed.

Keywords : Mental health system development, psychiatric patients, substance use disorders, risk assessment, community-based care, integrated health services.

การพัฒนาและประเมินประสิทธิผลของเครื่องมือเฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์จากยาวัณโรค โรงพยาบาลกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม

Siriporn Wongsirikunakorn — 2026-03-17

Abstract

Background : Adverse drug reactions (ADRs) from anti-tuberculosis medications are common and contribute to poor medication adherence, leading to drug resistance and increased risk of mortality during treatment. The development of an ADR monitoring tool, utilizing communication technology and theoretical frameworks, can help facilitate early detection and timely intervention.

Objective : To develop and evaluate the effectiveness of a monitoring tool for tracking adverse drug reactions in tuberculosis patients.

Methods: This action research was conducted with 15 tuberculosis patients and 11 healthcare personnel at Kantharawichai Hospital, Mahasarakham Province, during January–June 2024. Focus group discussions with key stakeholders were used to develop the tool. Effectiveness was assessed by pre- and post-intervention tests of staff knowledge and skills, as well as the ability to identify patients experiencing ADRs.

Results : The participatory development process led to an ADR surveillance and monitoring approach suitable for district-level implementation. The developed tool comprised an ADR assessment form, a user manual, and a monitoring system available in both paper-based and online (Google Form) formats. The tool enabled the identification of 13 tuberculosis patients (86.67%) with ADRs, most commonly reddish-orange discoloration of bodily secretions (36.46%). After implementation, healthcare providers' knowledge and skills significantly improved (p < 0.001), with mean scores increasing from 4.46±1.54 to 6.60±1.79 out of 10. User satisfaction was rated as good to excellent (4.38–4.86 out of 5).

Conclusion : The participatory development of an ADR monitoring tool for tuberculosis treatment, combined with modern communication technology, effectively enhanced staff knowledge, skills, and the capacity to detect ADRs. This approach may be adopted in other community hospitals to improve tuberculosis medication safety and reduce mortality during treatment.

Keywords : Adverse drug reaction monitoring, tuberculosis, pharmacovigilance tool, healthcare innovation, TB patient safety

คดีปกครองเกี่ยวกับการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านสาธารณสุขกรณีสินบนนำจับ

Kasian Nuannuam — 2026-03-17

Abstract

The Food Act B.E. 2522 stipulates that food labeling must comply with legal standards, and violations constitute a legal offense. Under the Regulation of the Food and Drug Administration (FDA) on Criteria, Procedures, and Conditions for the Payment of Bounties, Rewards, and Operational Expenses B.E. 2548, individuals who provide information or evidence that leads to a successful enforcement action are entitled to receive a bounty from the fine imposed on the offender. Currently, public members may file complaints with the FDA or Provincial Public Health Offices, prompting official inspections.
A legal issue arises when authorities conduct inspections but find no violations, resulting in the complainant being ineligible for a bounty. Consequently, some complainants have brought their cases before the Administrative Court.

An analysis of 111 such cases submitted to the Supreme Administrative Court—each appealing the dismissal orders of the lower Administrative Court—revealed the following outcomes: 83 cases were dismissed, 18 were referred to the civil courts under Section 10 of the Act on the Determination of Jurisdiction between Courts B.E. 2542, and 10 were accepted for consideration by reversing the lower court’s dismissal orders. The accepted cases were categorized into two groups:

Disputes concerning administrative agencies or officials failing to perform legal duties or performing them unreasonably late, as outlined in Section 9(1) (2) of the Act on the Establishment of Administrative Courts and Administrative Procedure B.E. 2542.
Disputes in which plaintiffs requested that the defendants jointly or severally pay the bounty for specific products, following the regulations, without deducting transfer fees, and sought compensation where the fine could not be collected due to the expiration of the statute of limitations. These were considered disputes concerning tortious or other legal liabilities of administrative agencies or officials under Section 9(1)(3) of the same Act.

The legal conclusions derived from the analysis are as follows:

If an agency determines that no violation occurred and thus imposes no fine, but the complainant contests this finding, the matter is considered part of criminal justice procedures and falls under the jurisdiction of the civil court.
If an agency determines that a violation occurred and imposes a fine, but the complainant challenges the calculation of the bounty—excluding matters of discretion in determining the offense—this constitutes an administrative act and falls under the jurisdiction of the Administrative Court.
When the FDA or Provincial Public Health Offices delay inspections, they are legally required to act under the Royal Decree on Good Governance B.E. 2546. If they fail to respond after receiving a complaint, the complainant may bring the case to the Administrative Court.
Requests for inspection outcomes or related documents are governed by the Official Information Act B.E. 2540. Agencies are obligated to disclose such information unless exceptions apply. In a dispute, the complainant may appeal to the Official Information Commission, whose decision is binding.
If the complainant alleges damage caused by the agency’s failure to impose a fine, the matter falls within civil jurisdiction. The agency may request representation from the public prosecutor.
In cases where officials are sued for tortious acts, liability may be assigned only to the state if the officials acted within their legal authority and without intent or gross negligence, under the Tort Liability of Officials Act B.E. 2539.

This study clarifies the jurisdictional boundaries and legal principles relevant to administrative complaints concerning bounty payments and highlights the procedural responsibilities of agencies under Thai administrative law.

Editorial

Rutchaneevipa Jitrakul — 2026-03-17

บทบรรณาธิการ

Cover

Sangud Chuallenfa — 2026-03-17

ปกวารสารวิชาการ สสจ.มค. ปีที่ 9 ฉบับที่ 19

การเตรียมและส่งต้นฉบับ

Sangud Chuallenfa — 2026-03-17

ประเภทบทความ

1.1 นิพนธ์ต้นฉบับ (original article) เป็นรายงานผลการศึกษา ค้นคว้า วิจัย ควรประกอบด้วยลำดับเนื้อเรื่องดังต่อไปนี้ ชื่อเรื่อง ชื่อผู้ประพันธ์ บทคัดย่อทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ คำสำคัญ บทนำ วิธีการศึกษา ผลการศึกษา วิจารณ์ ข้อยุติ กิตติกรรมประกาศ และเอกสารอ้างอิง ความยาวของเรื่องไม่ควรเกิน 10 หน้าพิมพ์

1.2 บทปฏิทัศน์ (review article) เป็นบทความที่ทบทวนหรือรวบรวมความรู้เรื่องใดเรื่องหนึ่งจากวารสารหรือหนังสือต่างๆ ทั้งในและต่างประเทศ ประกอบด้วย บทนำ วิธีการสืบค้นข้อมูล เนื้อหาที่ทบทวน บทวิจารณ์ และเอกสาร อ้างอิง อาจมีความเห็นของผู้รวบรวมเพิ่มเติมด้วยก็ได้ ความยาวของเรื่องไม่ควรเกิน 10 หน้าพิมพ์ กระดาษ เอ 4

1.3 บทความพิเศษ (special article) เป็นบทความประเภทกึ่งปฏิทัศน์กับบทความฟื้นวิชา
ที่ไม่สมบูรณ์พอที่จะบรรจุเข้าเป็นบทความชนิดใดชนิดหนึ่ง หรือเป็นบทความแสดงข้อคิดเห็น
เกี่ยวโยงกับเหตุการณ์ปัจจุบันที่อยู่ในความสนใจของมวลชนเป็นพิเศษ

1.4 บทความฟื้นวิชา (refresher course) เสนอความรู้ในองค์ความรู้จำเพาะเรื่องที่นำมา
รื้อฟื้นเพิ่มเติมความรู้ใหม่ๆ ทำนองเดียวกับนำเสนอในการประชุมฟื้นวิชา หรือการจัดอบรมแพทย์ (training course) เป็นคราวๆ ไป

1.5 รายงานเบื้องต้น (preliminary report) หรือรายงานสังเขป (short communication)
เป็นการนำเสนอรายงานผลการศึกษาวิจัยที่ยัง
ไม่เสร็จสมบูรณ์ ต้องศึกษาต่อเพื่อเก็บข้อมูลเพิ่มเติม หรือศึกษาเสร็จแล้ว กำลังเตรียมต้นฉบับสมบูรณ์

1.6 รายงานผู้ป่วย (case report) เป็นการ รายงานผู้ป่วยที่ไม่ธรรมดา หรือที่เป็นโรค หรือกลุ่มอาการโรคใหม่ ที่ไม่เคยรายงานมาก่อนหรือพบไม่บ่อย และต้องมีหลักฐานชัดเจนอย่างครบถ้วน บางครั้งถึงบันทึกเวชกรรม (clinical note) ซึ่งเป็นบทความรายงานผู้ป่วยที่มีลักษณะเวชกรรม (clinical feature) และ/หรือการดำเนินโรค (clinical course) ที่ไม่ตรงแบบที่พบไม่บ่อยโครงสร้างบทรายงานผู้ป่วย ประกอบด้วย บทนำพรรณนาผู้ป่วย (case description) วิจารณ์หรือข้อสังเกต และเอกสารอ้างอิง

1.7 ปกิณกะ (miscellany) เป็นบทความขนาดเล็กที่เนื้อหาอาจเข้าข่าย หรือไม่เข้าข่ายบทความต่างๆ ที่กล่าวมาข้างต้น เช่น บันทึกเวชกรรม เวชกรรมทันยุค บทปริทัศน์ รายงานผลศึกษาวิจัยโดยสังเขป หรือรายงานเบื้องต้นก็ได้

1.8 จดหมายถึงบรรณาธิการ (letter to the editor) หรือจดหมายโต้ตอบ (corres-pondence) เป็นเวทีใช้ติดต่อตอบโต้ระหว่างนักวิชาการผู้อ่านกับเจ้าของบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารในกรณีผู้อ่านมีข้อคิดเห็นแตกต่าง ต้องการชี้ให้เห็นความไม่สมบูรณ์หรือข้อผิดพลาดของรายงานและบางครั้งบรรณาธิการอาจวิพากย์สนับสนุนหรือโต้แย้ง